ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşın sona erdirilmesi yönündeki diplomatik girişimlerinde temkinli ilerleme işaretleri vermesinin hemen ardından İran, Çarşamba günü Orta Doğu'daki ülkeleri yeni bir füze saldırısı dalgasıyla hedef aldı.

28 Şubat'ta başlayan çatışmalar, Tahran'ın bölge genelinde gerçekleştirdiği saldırılarla genişleyerek küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara neden oldu.

İran'ın Füze ve İnsansız Hava Aracı Saldırıları

İran Devrim Muhafızları, Çarşamba sabahı İsrail ile Kuveyt, Ürdün ve Bahreyn'deki ABD üslerine "hassas güdümlü" füzeler ve insansız hava araçlarından oluşan yoğun bir saldırı düzenlendiğini duyurdu.

Kuveyt Uluslararası Havalimanı'ndaki bir yakıt tankı insansız hava aracı saldırısı sonucu alev aldı. Ürdün yetkilileri, başkent Amman yakınlarında şarapnel parçalarının düştüğünü bildirirken, Bahreyn'de hava saldırısı sirenleri çaldı.

Uzun süredir nispeten güvenli kabul edilen Körfez ülkelerine yönelik bu saldırılar turizm sektörüne zarar verirken, büyük hava ulaşım merkezlerinin hedef alınması küresel hava trafiğini aksattı.

Çatışmaların Bölgesel Yayılması

Savaş, Lübnan'ı da içine çekti. İsrail güçleri, İran destekli Hizbullah militanlarına karşı operasyonlarını artırarak Litani Nehri yakınlarındaki alanın kontrolünü ele geçirmeye çalışıyor.

İsrail ayrıca, "İran terör rejiminin altyapısına" yönelik yeni füze saldırılarına başladığını açıkladı.

Trump'tan Anlaşma İşaretleri

Saldırıların devam ettiği sırada, ABD Başkanı Trump savaşın sona erdirilmesi için diplomatik çabalarını yoğunlaştırıyor gibi görünüyor.

Günlük savaş açıklamalarında daha uzlaşmacı bir dil kullanan Trump, Washington'ın Tahran ile "şu anda müzakere halinde" olduğunu belirtti.

Oval Ofis'te gazetecilere yaptığı açıklamada Trump, İran'ın kendisine "muazzam miktarda paraya değer çok büyük bir hediye" verdiğini ve bunun "doğru kişilerle muhatap olunduğunu" gösterdiğini söyledi.

Detay vermeyen Trump, bunun ABD ve İsrail saldırılarının ardından İran'ın büyük ölçüde abluka altına aldığı ve küresel enerji fiyatlarını yükselten Hürmüz Boğazı ile ilgili olduğunu ifade etti.

Bazı medya kuruluşları, Trump'ın savaşın sona erdirilmesi için Pakistan aracılığıyla İran'a 15 maddelik bir plan gönderdiğini bildirdi.

Trump'ın İran ile görüşme arzusuna ilişkin belirsiz açıklamaları arasında, Tahran'ın "asla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiği" iddiasını tekrar etmesi de yer aldı.

İran, 2015 yılında tartışmalı nükleer programına kapsamlı kısıtlamalar getiren bir anlaşmayı kabul etmiş, ancak ABD Trump'ın ilk başkanlık döneminde bu anlaşmadan çekilmişti.

ABD'nin Bölgeye Askeri Takviyesi ve İran'ın Tepkisi

Trump'ın anlaşma umuduna rağmen, Wall Street Journal Washington'ın Orta Doğu'ya ek üç bin asker göndermeyi planladığını yazdı.

İranlı yetkililer ise şu ana kadar resmi bir görüşme yapıldığını doğrulamadı.

Ayetullah Ali Hamaney'in ölümünün ardından halefi Mücteba Hamaney'in kamuoyu önüne çıkmaması ve Devrim Muhafızları'nın merkezi olmayan hareket etmesiyle Tahran'daki kontrolün kimde olduğu belirsizliğini koruyor.

Hürmüz Boğazı ve Denizcilik Güvenceleri

Taraflar karşılıklı saldırılarını sürdürürken, dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı'ndaki duruma da odaklanıldı.

Tahran, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) aracılığıyla yayımlanan mesajda, boğazdan "düşmanca olmayan gemiler" için güvenli geçiş sağlanacağını bildirdi.

Ancak IMO, İran Dışişleri Bakanlığı açıklamasına dayanarak ABD ve İsrail'e ait gemilere geçiş izni verilmeyeceğini aktardı.

Kriz Ekonomik Etkilerini Gösteriyor

Küresel çapta ekonomik etkiler hissedilmeye başladı. Hükümetler enerji tüketimini azaltmanın yollarını ararken, havayolu şirketleri uçuşlarını azaltıyor.

İran'ın bu taahhüdü ve Trump'ın daha uzlaşmacı yaklaşımı Asya borsalarını yükseltirken petrol fiyatlarında düşüşe yol açtı.

AFP'ye konuşan üst düzey Dünya Ticaret Örgütü yetkilisi Jean-Marie Paugam, "En büyük endişe gübrelerdir. Gübre kalmazsa sadece miktar değil, fiyatlar da etkilenir" dedi.

Paugam, "Bunun sonucu ertesi yıl daha belirgin olur: Hasatlar küçülür, fiyatlar yükselir" ifadelerini kullandı.