İran, ABD'nin bölgedeki askeri varlığına yönelik uyarılarını artırırken, Hürmüz Boğazı'nı kısa süreli askeri tatbikat için kapatma kararı aldı. Tahran yönetimi, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) Pazartesi sabahı erken saatlerde Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ve Umman Körfezi'nde tatbikata başladığını duyurdu.

Bu bölgeler, uluslararası deniz taşımacılığı açısından kritik öneme sahip güzergahlar arasında yer alıyor. Bu, İran'ın son haftalarda Hürmüz Boğazı'nda gerçekleştirdiği ikinci canlı atış tatbikatı olmasının yanı sıra, ABD'nin Tahran'a karşı askeri müdahale tehdidinin ardından bu deniz koridorunun ilk kez kapatılması olarak kayıtlara geçti. Bu gelişme, İranlı Komutandan Hürmüz Boğazı'nın Kapatılmasına Hazırız Açıklaması ile de paralellik gösteriyor.

ABD ve İran Arasındaki Gerginlik

ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay ülke genelinde yaşanan protestolara yönelik sert müdahalelere karşı ve İran'ın nükleer programını sınırlamak amacıyla askeri müdahale seçeneğini değerlendirdiğini defalarca dile getirmişti. Geçen hafta ABD, bölgedeki mevcut uçak gemisine destek vermek üzere en gelişmiş uçak gemisi USS Gerald R. Ford'u Orta Doğu'ya sevk etti. Bu hamle, Tahran üzerindeki müzakere baskısını artırdı.

İran ise nükleer programının yalnızca sivil amaçlı olduğunu savunarak karşılık vereceğini belirtti. Ülkenin dini lideri Ali Hamaney, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, "Bir savaş gemisi tehlikeli bir araçtır ancak onu denizin derinliklerine gönderebilecek silah ondan daha tehlikelidir" ifadelerini kullandı.

Nükleer Görüşmelerin İkinci Turu Tamamlandı

Washington ile Tahran arasında İran'ın nükleer programına ilişkin ikinci tur görüşmeler Salı günü Cenevre'de sona erdi. İran devlet televizyonu, dolaylı görüşmelerin sadece nükleer programa odaklandığını ve ülke iç siyaseti veya yıl başındaki protestolara yönelik müdahalelerin gündemde olmadığını bildirdi.

28 Aralık 2025'te para birimindeki ani değer kaybı ve hiperenflasyon nedeniyle başlayan protestolar, kısa sürede rejim karşıtı ülke çapında gösterilere dönüştü. Tahran yönetimi bu protestolara şiddetle müdahale etti ve kapsamlı bir bilgi ablukası uyguladı. İnsan hakları örgütleri ve İran içinden kaynaklar, 6 bin ile 30 bin arasında kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini bildiriyor ancak kesin rakamlar net değil. Yetkililerin on binlerce kişiyi gözaltına aldığı belirtiliyor.

Ocak ortasında Trump, İranlılara protestoları sürdürme çağrısı yaparak "yardım yolda" demişti. Ancak ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlaması ve Washington'un Tahran'ın baskıyı durdurma, gözaltındaki göstericileri idam etmeme sözü verdiğini açıklaması üzerine Trump askeri müdahale seçeneğini şimdilik askıya aldı.

Dolaylı görüşmelerin ilk turu bu ay başında Umman'da yapılmıştı. Pazartesi gecesi Washington'a giderken Air Force One'da gazetecilere konuşan Trump, Salı günkü görüşmelere dolaylı olarak katılmayı planladığını belirtti. "Bence anlaşma yapmak istiyorlar. Anlaşma yapmamanın sonuçlarını istemediklerini düşünüyorum" dedi.

Pazartesi günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı da Cenevre'de BM'nin nükleer denetim kurumunun başkanıyla bir araya geldi. Arakçı, X platformundaki paylaşımında, "Adil ve dengeli bir anlaşmaya varmak için gerçek fikirlerle Cenevre'deyim. Masada olmayan şey: tehditler karşısında boyun eğmek" ifadelerini kullandı.

Bu gelişmeler ışığında, bölgedeki diplomasi ve barış çabalarına dair daha geniş perspektif için Türkiye'nin bölgedeki savaş istemeyen kilit ülke rolü incelenebilir.