ABD ve İsrail tarafından 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlatılan geniş çaplı hava operasyonları, bugün üçüncü haftasına girdi. Lider kadrodan önemli isimlerin kaybıyla sarsılan Tahran yönetimi, her gün hedef alınan askeri noktalar karşısında füzeler, insansız hava araçları ve özellikle küresel petrol piyasasının hayati noktalarından Hürmüz Boğazı'nı kapatarak misillemelerde bulundu. Ayrıca bölgedeki ABD üsleri de hedef alındı.

Savaşın Seyri ve Rejim Üzerindeki Etkileri

Ortadoğu'yu derinden etkileyen çatışmanın geleceği belirsizliğini korurken, ABD ve İsrail arasında bazı görüş ayrılıklarının olduğu yönündeki haberler bu durumu daha da karmaşık hale getiriyor. Savaşla ilgili öne çıkan üç temel soru ise uzmanlar tarafından tartışılıyor.

Suikast Stratejisi Beklenen Sonucu Vermedi

İsrail ve ABD'nin savaşın ilk günlerinden itibaren lider kadroyu hedef alan suikast politikası, beklenen kırılmayı yaratmak yerine, İran rejimini daha da sertleştirmiş olabilir. İngiliz düşünce kuruluşu Chatham House'dan Sanam Vakil, bu tür suikastların rejimi yıkmak yerine, içeriden yeni liderler oluşturarak ayakta tutabileceğine dikkat çekiyor ve "Bu yöntem direnci artırıyor" değerlendirmesini yapıyor.

Washington merkezli düşünce kuruluşu CSIS'ten Jon B. Alterman, İran içinde rejimi kontrol edebilecek güçlü bir figürün kalmamasının ciddi risk taşıdığını ifade ederken, Dartmouth Üniversitesi'nden Ortadoğu uzmanı Steven Simon, en olası senaryonun çöküş değil, "yaralı, intikamcı ve yönetilemez" bir İran olduğunu belirtiyor. İsrail basınında yer alan, Devrim Muhafızları'nın kritik isimlere yapılan suikastlar sonrası siyasi figürlerin etkisiz hale getirildiği haberleri de bu görüşü destekliyor.

Trump'ın Kararı Savaşın Sonunu Getirebilir mi?

Financial Times'a göre, ABD Başkanı Donald Trump savaşın sona erdirilmesinde belirleyici olsa da, bu durum yalnızca Washington'un kararına bağlı değil. İran yönetimi ise savaşı kısa vadede bitirmek yerine kendi şartlarını dayatmaya çalışıyor. Batılı bir yetkili, "Herkes Trump'ın dalgalanmalarına odaklanıyor ancak kendi çıkarları olan büyük bir ülkeyi gözden kaçırıyor" ifadelerini kullanarak çatışmanın temelinde rejimin hayatta kalma ve direnme mücadelesinin olduğunu vurguluyor. Bu durum, Trump'ın NATO ülkelerine yönelik tehditlerine İngiltere, Almanya ve Yunanistan'dan net yanıtlar ile ilişkilendirilebilir.

FT'nin haberine göre, İran savaşın sona ermesi için iki şart öne sürüyor: ABD ve İsrail'in gelecekte yeniden saldırmayacağına dair garanti ile yaptırımların kaldırılması. Uzmanlar, bu koşullar sağlanmadan İran'ın çatışmayı durdurmayacağını belirtiyor. Ayrıca İran'ın ABD çekilse bile İsrail'e saldırılarını sürdürebileceği, Hürmüz Boğazı'nı kısmen silah haline getirerek bazı gemilerin geçişine izin verirken bazılarının engellenebileceği ifade ediliyor.

ABD Kara Harekatı Planlıyor mu?

Reuters'ın özel haberine göre, Trump yönetimi Hürmüz Boğazı'ndan tanker geçişini güvence altına almak için İran kıyılarına kara birlikleri konuşlandırmayı ve İran'ın Hark Adası'ndaki petrol altyapısına yönelik operasyon düzenlemeyi değerlendiriyor. Wall Street Journal gazetesine göre, bu operasyon 2200 kişilik 31’inci Deniz Piyadeleri Birliği ile gerçekleştirilebilir.

WSJ, bu birliğin Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için İran’ın stratejik adalarını ele geçirebileceğini, özellikle petrol ihracatının yüzde 90'ının geçtiği Hark Adası'nın Washington tarafından önemli bir pazarlık unsuru olarak kullanılabileceğini bildiriyor. ABD kaynakları, olası kara harekâtının İran ana karasına değil, Hark, Keşm, Kiş ve Hürmüz adaları çevresinde sınırlı kalacağını ifade ediyor. Bu gelişmeler, İran'ın İHA saldırıları ve bölgedeki askeri hareketlilik ile yakından bağlantılıdır.