ABD Başkanı Donald Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği yaklaşık iki saat süren görüşme sonrası, İran konusundaki tutumuyla müttefiklerine sert eleştiriler yöneltti. Görüşme, ABD ile İran arasında ateşkes sağlanmasından yalnızca bir gün sonra yapıldı. Trump, Grönland'ı ele geçirme tehdidini yeniden gündeme getirerek, Avrupalı ortaklarına yönelik eleştirilerinin süreceğinin işaretini verdi.

ABD’nin NATO Üyelerine Yaptırım Planı

Beyaz Saray kaynaklarına göre Trump yönetimi, İran savaşında ABD ve İsrail'e destek vermeyen NATO ülkelerini cezalandırmaya yönelik bir plan üzerinde çalışıyor. Bu plan, ABD birliklerinin savaşta daha destekleyici olan ülkelerde yeniden konuşlandırılmasını ve bazı üslerin kapatılmasını içeriyor. Planın taslak aşamasında olduğu belirtilirken, seçenekler arasında İspanya veya Almanya'daki bir ABD üssünün kapatılması da yer alıyor.

Wall Street Journal’da yer alan habere göre, ABD'nin desteklediği ülkeler arasında Polonya, Romanya, Litvanya ve Yunanistan bulunuyor. Bu ülkeler, Hürmüz Boğazı'nı izlemek için uluslararası koalisyona destek vermeyi taahhüt edenler arasında yer alıyor. Öte yandan, ABD’nin hangi ülkelerden çekileceği henüz netleşmedi. Trump’ın göreve dönüşünden sonra bazı NATO üyeleriyle ilişkiler gerildi.

Trump ve NATO Üzerine Açıklamalar

Görüşme öncesinde Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, üye devletlerin ABD halkına sırtını döndüğünü ifade etmişti. Trump ise görüşmenin ardından Truth Social hesabından, "NATO, bize ihtiyaç duyduğumuzda yanımızda olmadı ve gelecekte de olmayacak" açıklamasında bulundu. Trump, NATO içinde savunmaya en az harcama yapan İspanya'nın, ABD uçaklarına hava sahasını kapattığını ve Almanya'nın da Orta Doğu operasyonlarında büyük bir üs sağlarken, Almanya ve İtalya'nın savaşı desteklememesi nedeniyle hayal kırıklığı yaşadığını dile getirdi.

Avrupa’nın ABD’den Bağımsızlık Arayışı

The Guardian'ın analizinde ise İran savaşı, Avrupa için stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Analiz, Orta Doğu’daki gelişmelerin Avrupa'nın ABD'ye olan bağımlılığını sorgulamasına ve Washington’dan bağımsızlaşma sürecinin hızlanmasına yol açtığını vurguluyor. Avrupa’da bazı hükümetlerin, savaşın hızlı çözümünün stratejik avantaj sağlayacağı düşüncesiyle kısa süreli destek verdiği belirtiliyor.

Analizde ayrıca, aşırı sağcı liderlerin bile Trump’tan uzaklaşmaya başladığına dikkat çekildi. Örnek olarak İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin anayasa referandumundaki yenilginin ardından Trump’ın savaş desteğini geri çekmesi gösteriliyor. Almanya ve Fransa’daki aşırı sağ partiler de İran savaşına muhalif bir tutum benimsedi.

İran ve Avrupa Arasında İş Birliği İmkanları

Avrupalı ülkeler, küresel güneyde yaşanan gıda krizini önlemek amacıyla BM öncülüğünde bir gübre koridoru kurulmasını destekliyor. Ayrıca İngiltere, ABD ve İsrail saldırıları sona erdikten sonra Hürmüz Boğazı'nın açılması için 40'tan fazla ülkenin oluşturduğu koalisyona liderlik ediyor. Bu girişimlerin İran ile koordinasyon gerektireceği belirtiliyor. Bu bağlamda, İran-ABD müzakereleri ve Pakistan arabuluculuğu süreci önem kazanıyor.

Öte yandan, ABD'nin birlikleri yeniden konumlandırma planı kapsamında daha fazla askerinin Rusya sınırına yakın bölgelerde konuşlandırılması öngörülüyor. Bu durumun Moskova tarafından tepkiyle karşılanabileceği tahmin ediliyor.