İran televizyonlarında savaş haberlerinin nasıl yansıtıldığı, BBC Türkçe'nin ilk haftasında gerçekleştirdiği incelemeyle ortaya kondu. 28 Şubat'ta, yabancı ajansların ilk haberleri duyurmaya başladığı anda İranlılar resmi kanallardan bilgi alamadı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Ayetullah Ali Hamaney'in ABD-İsrail ortak saldırılarında öldürülmüş olabileceğini iddia ederken, İran devlet televizyonları sessiz kaldı.

Hükümet yetkilileri Hamaney’in ölümüne dair iddiaları ne doğruladı ne de yalanladı. Devlete ait IRTV3 kanalında bir sunucu, izleyicilere hükümete güvenmelerini ve ölüm haberlerinin asılsız söylentiler olduğunu bildirdi. İran medyası, Hamaney’in ölümünü ancak ertesi sabah, ABD Başkanı Donald Trump’ın sosyal medyadan duyurmasından sonra doğruladı.

Devlet Medyasının Savaş Anlatımı

Savaşın başlangıcından bu yana İran’da 1200 kişinin öldüğü açıklandı ve çatışmalar Lübnan ile Körfez ülkelerine yayıldı. İran devlet medyası, gelişmeleri resmi bir filtreden geçirerek halka sunmaya çalışıyor. Ülkede milyonlarca kişi dışında Farsça yayın yapan kanalları takip etse de, internet kısıtlamaları, sansür ve yasaklı kanallar nedeniyle bağımsız bilgiye ulaşmak güçleşiyor. Bu durum, hem savaş hem de ülke içindeki eylemler sırasında İranlıları dış dünyadan izole ediyor.

BBC’nin analizine göre, devlet medyasındaki yayınlarda sivillerin yaşadıkları, düşmana misilleme çağrıları ve İslam Cumhuriyeti'ne bağlılık vurguları ön planda. ABD ve İsrail tarafından vurulan tesislere ise çok az yer verildi. Yayınlarda bazı dezenformasyon örnekleri de gözlemlendi.

Baskıcı Medya Ortamı ve Propaganda

Sınır Tanımayan Gazeteciler’e göre İran, basın özgürlüğü açısından dünyanın en baskıcı ülkelerinden biri konumunda. 1979’daki İslam Devrimi sonrası medya kuruluşları sıkı denetim altına alındı, Batı merkezli ve Farsça yayın yapan pek çok medya kuruluşu yasaklandı. BBC Farsça Servisi de bu kapsamda engellendi. Devlet medyası ise televizyon, radyo ve sosyal medya platformlarında (Instagram, Telegram, X) faaliyet gösteriyor; fakat ülke içinden bu platformlara erişim VPN kullanımı gerektiriyor.

Yapay Zeka ve Yanlış Bilgi Kullanımı

Witness insan hakları örgütünden Mahsa Alimardani, İran medyasının savaşı "İran’ın üstünlüğü" ve ordunun gücü vurgusuyla sunduğunu belirtiyor. Devrim Muhafızları bağlantılı Tasnim haber ajansı, 3 Mart’ta ABD askerlerinden 650’sinin ilk iki günde öldürüldüğünü duyurdu; bu iddia Pentagon tarafından yalanlandı.

Propaganda amaçlı yeni teknolojilerin de kullanıldığı görülüyor. Facebook'ta paylaşılan ve daha sonra silinen bir video, Bahreyn'de İran saldırısı sonrası gökdelenin yandığını iddia etti. Ancak videoda yapay zeka üretimi olduğu anlaşılan tutarsızlıklar tespit edildi. Institute of Strategic Dialogue yöneticisi Brett Schafer, devlet televizyonlarının sahte videoları stratejik olarak kullandığını ifade etti. Öte yandan Beyaz Saray ve Donald Trump da yapay zeka üretimi görüntüler paylaşıyor. İsrail Başbakanı Netanyahu ise sahte bir zafer görseli yayımlamıştı.

Gerçek ve Sahte Görüntülerin Karışımı

Savaşta sahte görüntülerin artması gerçek görüntülere şüpheyle yaklaşılmasına neden oluyor. 3 Mart'ta İran devlet medyası, 160’tan fazla çocuğun hayatını kaybettiği okul saldırısına ilişkin havadan çekilmiş mezarlık görüntülerini yayınladı. Rejim muhalifleri bu görüntülerin sahte olduğunu iddia etti ancak yapılan incelemeler görüntülerin gerçek olduğunu ortaya koydu.

Witness’ten Mahsa Alimardani, İran rejiminin kendi baskısının kanıtlarını gizlediğini ancak sivil kayıpları propaganda amacıyla kullanmasının bu görüntüleri otomatik olarak sahte yapmadığını vurguluyor. Alimardani, İran devlet yayınları söz konusu olduğunda sağlıklı bir şüphecilik gerektiğini belirtiyor.