Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 4 Mart 2026 Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen saldırıların ardından demokratik bir İran'ın ortaya çıkmasının "çok uzak bir ihtimal" olduğunu vurguladı. Kallas, bölgede savaşın yayılması nedeniyle durumun Avrupa için de ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirtti.

İran'daki Saldırıların Etkileri

ABD-İsrail saldırılarında İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney ve birçok üst düzey yetkilinin hayatını kaybetmesi, İslam Cumhuriyeti'nin ne kadar dayanabileceği konusunda soru işaretleri doğurdu. ABD Başkanı Donald Trump, İran'da rejim değişikliğinden defalarca söz etmiş, önce İran halkını yönetimi ele geçirmeye çağırmış ancak daha sonra bu çağrısını ertelemişti.

Bu yılın başlarında gerçekleşen İran muhalefetinin ayaklanması ise sert bir baskı ile büyük ölçüde bastırıldı. Kallas, Polonya ziyaretinde yaptığı açıklamada, Batı'nın uzun zamandır düşman olarak gördüğü hükümeti yıkacak yakın bir geçiş beklentisinin azaldığını ifade etti.

Orta Doğu’daki Gerginlik ve AB'nin Tepkisi

Kallas, "Orta Doğu'da savaş hızla genişliyor. Tahran'ın stratejisi kaos tohumları ekmek ve bölgeyi ateşe vermek. Rejim, komşularına ayırım yapmadan saldırarak kendi sonunu hazırlıyor," dedi. Ayrıca, demokratik bir İran senaryosunun arzulandığını ancak bunun kesin olmadığını belirtti. "Şu anda hiç kimse savaşın nasıl ilerleyeceğini tahmin edemiyor," diye ekledi.

Uluslararası hukukta yaşanan derin anlaşmazlıkların gölgesinde, Kallas AB dışişleri bakanlarını 5 Mart Perşembe sabahı çevrim içi bir toplantıda bir araya getirdi. Kıbrıs'taki İngiliz askeri üssünde birkaç insansız hava aracının engellenmesi alarm seviyesini artırdı. Bu gelişmeler, bölgede artan gerilimler ve İHA saldırıları ile yakından ilişkilidir.

Kallas, hiçbir AB üyesinin karşılıklı yardım maddesini devreye almadığını doğruladı. Bu madde, Ocak ayında Trump'ın Grönland'ı Danimarka'dan gümrük vergileri yoluyla almakla tehdit etmesi sonrası gündeme gelmişti. Yüksek Temsilci, "Avrupa için bu tehlikeli bir an. Bölgede binlerce vatandaşımızın güvenliği risk altında. AB, konsolosluk yardımlarını koordine ediyor ve bölgede mahsur kalanların dönüş uçuşlarını finanse ediyor," dedi.

Ukrayna ve Orta Doğu Arasındaki Bağlantı

Kallas, Orta Doğu’daki savaş sebebiyle Rus işgalini sona erdirme çabalarının zayıflamasından endişe duyduğunu paylaştı. "Ukrayna'nın gündemden düşmesine izin veremeyiz. Moskova Tahran'da müttefiki kaybetmiş olabilir ancak Dubai'yi hedef alan insansız hava araçları Kiev'i de vuruyor," ifadelerini kullandı.

Orta Doğu'daki askeri kabiliyetlerin Ukrayna'da da gerekli olduğunu belirten Kallas, bu durumun endişe verici olduğunu söyledi.

Enerji ve Yaptırımlar

ABD-İsrail saldırılarının petrol fiyatlarını hızla artırdığını da dile getiren Kallas, Macaristan tarafından engellenen yeni yaptırım paketinin bir parçası olan Rus ham petrol tankerlerine denizcilik hizmetlerinin tamamen yasaklanmasını AB'ye kabul etme çağrısında bulundu. Bu yasak, Moskova'nın savaş finansmanını zayıflatmayı hedefliyor.

Macaristan ayrıca, Brüksel’in onarılması için bastırdığı Druzhba petrol boru hattıyla ilgili anlaşmazlık sebebiyle Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredi verilmesini veto etti. Kallas, "Arızalı bir boru hattı, Ukrayna'nın savunmasını rehine almamalı," dedi. Bu konuyla ilgili olarak, İspanya Başbakanı Sanchez'in Orta Doğu savaşına karşı net tutumu da dikkat çekiyor.