Pakistan tarafından sunulan ateşkes çağrısına İran ve ABD olumlu yanıt verdi. İran, Hürmüz Boğazı'nın geçici olarak açılmasını içeren iki haftalık ateşkes önerisini kabul ederken, müzakerelerin 10 Nisan'da Pakistan'ın başkenti İslamabad'da başlayacağını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye Saati ile 03:00'e kadar ateşkes sağlanamazsa İran'a karşı sert önlemler alınabileceğini belirtmişti. Beyaz Saray ise İsrail'in de ateşkesi onayladığını açıkladı. Trump, İran genelinde sivil hedeflere yönelik saldırı planlarını askıya aldığını ve Tahran yönetiminden uygulanabilir bir ateşkes teklifi aldığını ifade etti.

İran'ın 10 Maddelik Barış Planı

İran, iki haftalık ateşkes süresince yapılacak görüşmelerde kalıcı barış için 10 maddelik bir plan hazırladı. Plan, Hürmüz Boğazı'nda yeni bir düzen kurulmasını, İran'ın müttefiklerine yönelik saldırıların durmasını ve ABD ordusunun Orta Doğu'dan çekilmesini öngörüyor.

İran'ın Ateşkes Planında Yer Alan Maddeler

• ABD'nin tüm saldırgan eylemlerine kalıcı olarak son vermesinin garanti edilmesi
• İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün sürdürülmesi
• İran'a uygulanan tüm temel yaptırımların kaldırılması
• İran kurumlarıyla iş yapan yabancı kuruluşlara yönelik yaptırımların kaldırılması
• Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin İran'ı hedef alan tüm kararlarının iptali
• Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın İran'ın nükleer programıyla ilgili kararlarının kaldırılması
• İran'a savaş zararları için tazminat ödenmesi
• ABD ordusunun Orta Doğu'dan çekilmesi
• İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları da dahil olmak üzere tüm cephelerde ateşkes sağlanması

İran devlet medyasına göre, savaşın sona ermesi ancak barış planının detaylarının netleşmesinden sonra kabul edilecek. İran'ın Farsça yayınlanan versiyonunda ayrıca nükleer program için uranyum zenginleştirme hakkının tanınması talebi yer aldı; ancak bu ifade İngilizce versiyonlarda bulunmuyor.

Hürmüz Boğazı'nda Yeni Düzen

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran ordusunun kontrolündeki Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişlerin sağlanacağını belirtti. Ancak bu durumun İran'ın boğaz üzerindeki kontrolünü tamamen gevşetip gevşetmeyeceği açıklanmadı. Bir yetkili, ateşkes planının İran ve Umman'ın boğazdan geçen gemilerden ücret almasına izin verdiğini ifade etti.

Elde edilen gelirlerin İran'ın yeniden yapılanması için kullanılacağı belirtildi. Barış görüşmeleri başarısız olursa Tahran yönetimi boğazı yeniden kapatma seçeneğini değerlendirebilir.

İslamabad'da Görüşme Çağrısı

Ateşkes sağlanmasına aracı olan Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, sosyal medya platformu X üzerinden İran ve ABD heyetlerini 10 Nisan Cuma günü İslamabad'da bir araya gelmeye davet etti. İran yönetimi görüşmelere katılacağını açıkladı; ABD ise henüz katılım konusunda resmi bir açıklama yapmadı.

Müzakerelerin Geleceği ve Uluslararası Tepkiler

Trump yönetimi ile İran arasında yaklaşık bir yıl önce başlayan nükleer programın statüsü üzerine müzakereler 10 Nisan'da devam edecek. Tarafların farklı talepleri ve taviz vermemesi kalıcı anlaşmayı zorlaştırabilir. Batı medyası, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol talebinin endişe verici olduğunu vurguladı.

The Telegraph, İran'ın boğazdan yaklaşık 2 milyon dolar geçiş ücreti talep edeceğini iddia etti. Demokrat Senatör Chris Murphy, CNN International'a yaptığı açıklamada, "Bu anlaşma İran'a boğazı kontrol etme hakkı veriyorsa, bu dünya için felaket olur" dedi.

Görüşmelerin Arkasındaki Diplomasi

Associated Press’e konuşan iki yetkili, Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif'in diplomasi için Trump'tan iki haftalık süre uzatımı talebinde bulunduğunu aktardı. Şerif, X'teki açıklamasında İran'dan da Hürmüz Boğazı'nı iki hafta süreyle açmasını istedi. Çin, İranlıları ateşkes yolunu bulmaya teşvik etti.

Salı günü AFP'ye konuşan Trump, Çin'in İran'ı müzakere masasına getirmeye yardımcı olduğuna inandığını söyledi. ABD ara seçim kampanyaları hızlanırken, Trump'ın onay oranı en düşük seviyeye geriledi. Anketler, Amerikan halkının büyük çoğunluğunun savaşa karşı olduğunu ve artan benzin fiyatlarından rahatsızlık duyduğunu gösteriyor.

Bu gelişmeler, Netanyahu, İran ile 2 haftalık ateşkese destek verdi ancak Lübnan kapsamını eleştirdi haberinde detaylandırıldığı gibi, bölgedeki önemli diplomatik tepkileri ve ateşkes sürecini kapsamaktadır.

Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemi ve bölgedeki gerilim, Trump-İran gerilimi ve Hürmüz Boğazı'nın kritik rolü başlıklı haberimizde ayrıntılı olarak incelenmiştir.

Öte yandan, ABD ve İran arasındaki diplomatik süreç ve tehditler, Trump’ın İran Ültimatomu ve Bölgedeki Gerilimin Seyri haberimizde analiz edilmiştir.