İran ile ABD arasında, Umman aracılığıyla yürütülen dolaylı görüşmelerde yaklaşık 2,5 saat süren toplantının ardından taraflar açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı. Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle durma noktasına gelen diplomatik süreç, yeniden canlandırıldı.

Görüşmeler Avrupa'ya Taşındı

Umman'ın başkenti Maskat'ta gerçekleşen ilk turun ardından müzakereler Cenevre'ye taşındı. Cenevre'deki görüşmelere İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken, ABD tarafını Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. ABD heyetinde ayrıca Başkan Donald Trump'ın danışmanı Jared Kushner de yer aldı. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinasyonuyla yürütüldü. Bu gelişmeler, ABD arabuluculuğunda Cenevre'deki uluslararası müzakereler kapsamında önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Temel Konular ve Tarafların Tutumu

Cenevre toplantıları kapsamında Erakçi ve Witkoff, ayrı ayrı Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ile bir araya geldi. İran heyetinin nükleer meseleler ve yaptırımların kaldırılması konusundaki görüşleri ele alındı. Erakçi, ülkesinin meşru çıkarlarını korumak ve bölgede barış ile istikrarı sağlamak için sonuç odaklı diplomasiye kararlı olduğunu vurguladı. Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise İran'ın diplomatik kararlılığını takdir ederek görüşmelerin başarılı geçeceği umudunu paylaştı.

Müzakere Detayları

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığını belirtti. İran, ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklanırken, uranyum zenginleştirme ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması konuları taraflar arasında temel anlaşmazlık noktası olmaya devam ediyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor. Ayrıca ABD yönetimi, İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi bu konuları görüşmeye açmayacağını yineliyor. ABD yönetimi şu ana kadar müzakerelerin sadece nükleer program kapsamında ilerlediğini belirtiyor.

Bölgesel Güvenlik ve Askıya Alınan Gerginlik

İsrail, ABD yönetiminden nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlandırılması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi taleplerini gündeme getirmesini istiyor. Öte yandan, müzakere sürecine rağmen ABD bölgeye askeri yığınak yapmayı sürdürüyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu ise dün Hürmüz Boğazı'nda "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikatı devam ettiriyor.

Bakan Abbas Erakçi'nin yerel saatle 15.00'te Birleşmiş Milletler'de konuşma yapması bekleniyor. Bu gelişmelerle ilgili olarak İran lideri Hamaney'in ABD ordusuna yönelik eleştirileri ve nükleer müzakereler haberimizde detaylandırılmıştır.

Müzakere Sürecinin Gelişimi

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda tekrar canlandırıldı. Taraflar 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.

Maskat'taki görüşmelerde heyetler aynı mekanda ancak farklı salonlarda bulunarak mesajlarını Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletti. İlk turda anlaşma sağlanamasa da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşıldı. Özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu önemli gündem maddeleri oldu.