Milli İstihbarat Akademisi (MİA) Başkan Yardımcısı Hakkı Uygur, 2026 Uluslararası Stratejik İletişim Zirvesi (STRATCOM) kapsamında yapılan panelde, ABD-İran ve İsrail-İran arasındaki çatışmaların stratejik etkilerini değerlendirdi.

Beşiktaş'ta "Uluslararası Sistemde Kopuş: Krizler, Anlatılar ve Düzen Arayışı" temasıyla düzenlenen zirvede, "Bölgesel Gerilimlerden Küresel Kırılmalara: İran Savaşı'nın Stratejik Yansımaları" başlıklı panelde konuşan Uygur, İran-ABD ilişkilerini anlamak için 1953'teki askeri darbeye dikkat çekti. Bu darbenin Birleşik Krallık ve ABD tarafından gerçekleştirildiğini, ülke içinde güvensizlik yarattığını ve Muhammed Rıza Şah'a uzun yıllar mutlak güç sağladığını anlattı.

Uygur, darbenin İran muhalefetini radikalleştirdiğini, sadece İslamcıların değil farklı grupların da silahlı oluşumlara yöneldiğini belirtti. Darbe sonrası intikam amaçlı ABD'ye yönelik saldırılar ve 1979'daki İran Devrimi'nin ardından Amerikan Büyükelçiliği'ne yapılan saldırıya değindi. ABD'deki İran algısının fanatizm üzerine kurulduğunu ve Hollywood yapımlarında da bu algının desteklendiğini ifade etti.

ABD-İran Müzakereleri ve Trump Dönemi

Uygur, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile anlaşma olasılığına değinerek, 2005 yılında İran'ın bazı müzakere girişimleri olduğunu aktardı. Ancak dönemin lideri Hamaney'in ABD'ye güvenmediğini, Şii tarihindeki Hasan-Muaviye çekişmesine atıfla bu yaklaşımı açıkladığını söyledi. Hamaney'in nükleer anlaşmaya izin verdiğini ancak Trump'ın anlaşmadan çekilerek sert tutum aldığını belirtti.

Trump'ın 2020 yılında Kasım Süleymani'nin öldürülmesinin İran elitlerinin düşüncelerinde değişikliğe neden olduğunu vurgulayan Uygur, bu gelişmelerin ABD'nin İran'a karşı ortadan kaldırma politikası izlemesine yol açtığını dile getirdi. Trump'ın 2018'de anlaşmadan ayrılırken 12 şart sunduğunu, Biden döneminde ise bazı müzakere fırsatlarının doğduğunu ancak 2022 Şubat'ta yapılan görüşmelerin sonuçlanamadığını anlattı.

Müzakerelerde Engeller ve Savaşın Devamı

Uygur, müzakerelerin neden başarısız olduğunun tam olarak bilinmediğini, aynı dönemde Rusya-Ukrayna savaşının başladığını ve İran içindeki yönetimsel anlaşmazlıkların süreci etkilediğini söyledi. Görüşmeler sürerken bir saldırının gerçekleştiğini belirterek, bu savaşın 12 Gün Savaşı'nın devamı niteliğinde olduğunu ifade etti.

ABD'nin müzakere sürecinde İran'dan tek taraflı kabul talep ettiğini, İran'ın ise stratejik konumunu değiştirmeyi reddettiğini belirten Uygur, İran'ın Umman'ı müzakere yeri olarak seçmesini sürecin devamı olarak değerlendirdi. Ancak yeni savaş döneminin başladığını ve bu durumun bir aldatmaca olduğunu sözlerine ekledi.

Zirve, çeşitli panellerle devam ediyor.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın altyapı ve ekonomik saldırılara karşı sert yanıt vereceğini belirttiği açıklamalar, bölgesel güvenlik ve savunma politikaları açısından önem taşıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin diplomatik stratejisi ve ABD-İran müzakerelerindeki rolü, bölgesel krizlerdeki etkili diplomasi örnekleri arasında yer alıyor.

ABD ve İran arasındaki barış görüşmelerinde yaşanan zorluklar ve ateşkes talepleri, güven sorunları ve müzakere süreçleri bağlamında değerlendirilebilir.