ABD Başkanı Donald Trump, İran ile İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılacak nükleer müzakerelere dolaylı olarak katılacağını açıkladı. Bu açıklama, bölgede artan askeri hareketlilikle eş zamanlı gerçekleşiyor.

Bölgedeki Askeri Yığınak

Tahran, Hürmüz Boğazı'nda kapsamlı bir deniz tatbikatı düzenlerken, ABD de bölgedeki askeri varlığını güçlendirmeyi sürdürüyor. Batı medyasında yer alan haritalar, Umman Denizi'nde ABD'ye ait Nimitz sınıfı USS Abraham Lincoln uçak gemisi ile üç destroyerden oluşan bir taarruz grubunun konuşlandığını gösteriyor.

Umman kıyılarında gemiyi destekleyen lojistik merkez, Basra Körfezi'nde Bahreyn kıyılarında üç muharip gemi, BAE ve Katar açıklarında ise iki destroyer görev yapıyor. ABD'nin İsrail çevresindeki askeri varlığı ise Kızıldeniz'de bir güdümlü füze destroyeri, Doğu Akdeniz'de iki destroyer ve Ürdün'de saldırı ve savaş uçaklarından oluşuyor. Ayrıca, bölgeye ABD ve Avrupa'dan yakıt ikmal ve nakliye uçakları gönderiliyor.

ABD'nin USS Gerald R. Ford uçak gemisini de Karayipler'den Orta Doğu'ya sevk ettiği ve geminin önümüzdeki haftalarda bölgeye ulaşmasının beklendiği bildirildi.

Askeri Uzmanların Değerlendirmeleri

Batı medyasındaki askeri uzmanlar, mevcut konuşlanmanın geçen yıl İran'ın nükleer tesislerine yönelik "Operation Midnight Hammer" öncesinden daha uzun süreli ve yoğun bir saldırı kapasitesi sunduğunu belirtiyor. Bu yığınak, müzakereler sırasında İran'a baskıyı artırmak amacıyla yapıldığı değerlendirmeleri arasında yer alıyor.

İran'ın Tatbikatı ve Bölgesel Riskler

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Umman ile İran arasındaki Hürmüz Boğazı'nda "Hürmüz Boğazı'nın Akıllı Kontrolü" adlı geniş kapsamlı bir deniz tatbikatı gerçekleştirdi. İran Devlet Televizyonu, tatbikatın denizden gelebilecek tehditlere hızlı ve kararlı yanıt kapasitesini test etmeyi amaçladığını duyurdu. Tatbikat sırasında çeşitli gemilerden füze atışları yapıldı ve IRGC Komutanı Tümgeneral Muhammed Pakpur birlikleri denetledi.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir enerji geçiş noktası olarak kabul ediliyor. İran, olası bir çatışma durumunda Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidinde bulunmuştu. İranlı yetkililer, ABD saldırılarının karşılıksız kalmayacağını ve yanıtın bölgedeki ABD üslerini de kapsayabileceğini belirtiyor. Askeri sözcüler, olası bir çatışmanın tüm bölgeyi kapsayabileceğine dikkat çekiyor.

İran'ın Füze Kapasitesi

İran'ın balistik ve seyir füzeleri üzerine yapılan çalışmalar, ülkenin kısa ve orta menzilli çok sayıda balistik füzeye sahip olduğunu ortaya koyuyor. Bu füzeler arasında bin ila 2 bin kilometre menzile sahip katı ve sıvı yakıtlı sistemler ile 3 bin kilometreye kadar ulaşabilen seyir füzeleri bulunuyor. Uzmanlar, bu kapasitenin İran'a bölgedeki ABD üslerini ve İsrail'i hedef alma imkanı verdiğini ifade ediyor.

Tahran yönetimi, füze programını savunma doktrininin temel unsuru olarak görüyor ve müzakere konusu yapılmasına karşı çıkıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise müzakerelerde sadece nükleer programın değil, balistik füze kapasitesi ve bölgedeki vekil güçlere verilen desteğin de gündeme getirilmesi gerektiğini savunuyor. İran ise müzakerelerin yalnızca nükleer dosyayla sınırlı kalması gerektiğini belirtiyor.

Müzakereler ve Bölgesel Güvenlik Endişeleri

Bölgede yaşanan askeri yığınak, tarafların müzakere masasına ciddi bir caydırıcılık hesaplamasıyla oturduğunu gösteriyor. Olası bir askeri tırmanma durumunda çatışmanın sadece İran ile ABD arasında kalmayıp, Körfez ülkeleri ve İsrail'i de içine alacak geniş çaplı bir bölgesel savaşa dönüşme riski endişe yaratıyor. Bu nedenle, İran Dışişleri Bakanı Erakçi'nin Cenevre'deki kritik görüşmeleri bölgesel güvenlik açısından büyük önem taşıyor.