İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper'ın ev sahipliğinde, Hürmüz Boğazı'na ilişkin uluslararası bir çevrim içi toplantı gerçekleştirildi. 40'tan fazla ülke ile Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ve Avrupa Birliği (AB) gibi önemli kuruluşların katıldığı oturuma, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da iştirak etti.

Hürmüz Boğazı'nın Küresel Önemi

İngiltere Dışişleri Bakanlığı tarafından toplantı sonrası yapılan yazılı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasının küresel refah için ciddi bir tehdit oluşturduğu vurgulandı. Açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın dünyanın en önemli deniz koridorlarından biri olduğu, Afrika'daki tarımsal faaliyetleri destekleyen gübre gibi kritik ürünlerin taşınmasında kullanıldığı belirtildi. Bu bağlamda, Avrupa'nın Afrika ile enerji ve ticaret ortaklığı stratejisi de bölgesel enerji güvenliği açısından önem taşıyor.

Boğazın, ülkelerin petrol, rafine petrol ürünleri ve sıvılaştırılmış doğal gaz gibi enerji ihracatlarının ana güzergahlarından biri olduğu kaydedildi. Bu kaynakların elektrik sağlamak, hava ulaşımını kolaylaştırmak ve uluslararası ticaret ile gıda zincirlerini desteklemek için hayati öneme sahip olduğu ifade edildi.

Küresel Ekonomi ve İnsanî Etkiler

Açıklamada, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz taşımacılığında yaşanacak aksaklıkların tedarik zincirleri, fiyatlar ve ekonomik istikrar üzerinde acil ve geniş kapsamlı etkiler doğuracağı, dünya genelinde topluluklar üzerinde ciddi insani sonuçlar yaratacağına dikkat çekildi.

"İran, Hürmüz Boğazı'nda küresel ekonomiyi rehin almaya çalışıyor" ifadelerine yer verilen açıklamada, İran'ın bu amacına ulaşmasının engellenmesi gerektiği belirtildi.

Ortak ve Koordineli Eylemler Planlanıyor

Toplantıya katılan ülkelerin, Hürmüz Boğazı'nın derhal ve koşulsuz açılmasını ve deniz hukuku ilkelerine saygı gösterilmesini talep ettiği vurgulandı. Toplantıda, BM dahil uluslararası diplomatik baskının artırılması, İran'a geçiş ücretinin reddi ve engelsiz geçiş sağlanması için net ve koordineli mesajların iletilmesi konuları ele alındı. Bu kapsamda, AB'nin Hürmüz Boğazı'nın açık kalması için Karadeniz Tahıl Girişimi modelini değerlendirmesi önemli bir adım olarak öne çıkıyor.

Ayrıca, Boğaz'ın kapalı kalması durumunda İran'a yaptırımlar gibi ekonomik ve siyasi tedbirlerin değerlendirilmesi, IMO ile iş birliği yaparak burada mahsur kalan gemi ve denizcilerin serbest bırakılması, deniz taşımacılığının yeniden canlandırılması için nakliye operatörleri ve sektör kuruluşlarıyla ortak düzenlemelerin yapılması planlanıyor.

Dışişleri Bakanı Cooper'ın Açıklamaları

Toplantı sonrasında basına konuşan Bakan Cooper, dünya çapındaki ülkelerin Hürmüz Boğazı'nın tekrar açılması için mümkün olan tüm diplomatik, ekonomik ve koordineli önlemleri almaya kararlı olduklarını ifade etti. Cooper, 40'tan fazla ülkenin hayati önemdeki bu su yolunun yeniden açılmasını desteklemek üzere bir araya geldiğini belirtti.

İran'ın Boğaz'ı fiilen kapatmasının küresel tedarik zincirleri ve enerji fiyatları üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu kaydetti.

Gerilim ve Boğazdaki Durum

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ile İran'ın misillemeleri sonucu Basra Körfezi'nde yükselen gerilim, Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin büyük oranda durmasına neden oldu. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran'ı dünya pazarlarına bağlayan bu koridor, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %25'i, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin %20'si ve gübre ticaretinin %30'unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin'in ithal ettiği petrolün yaklaşık %45'i ile sıvılaştırılmış doğal gazın %30'u, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı üzerinden ülkeye ulaşıyor. Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara ve fiyat artışlarına yol açmış durumda.