Birleşmiş Milletler'in denizcilik alanındaki kuruluşu Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle ticaret gemilerinin güvenliğini sağlamak amacıyla acil önlemler alınması çağrısında bulundu. Bu gelişme üzerine, binlerce gemi ve denizcinin mahsur kaldığı bölge için acil bir toplantı başlatıldı.

IMO, merkezi Londra'da düzenlenecek iki günlük toplantıda, deniz taşımacılığı krizine yönelik çözüm önerilerini ele alacak. 40 üyeli IMO Konseyi, Perşembe günü çeşitli karar tasarılarını oylamaya sunacak. Öne çıkan tekliflerden biri, Basra Körfezi'nde mahsur kalan denizciler ve gemilerin güvenli tahliyesi için güvenli bir deniz koridoru oluşturulmasıdır. Ancak, bu kararların üye ülkeler açısından bağlayıcılığı bulunmamaktadır.

Krizin Boyutları ve Bölgesel Gerilimler

Toplantıya 176 üye devletin yanı sıra çok sayıda sivil toplum kuruluşu ve denizcilik sektörü temsilcisi katılıyor. Bu toplantı, İran'ın ABD ve İsrail'e yönelik misillemelerinin Hürmüz Boğazı ve çevresindeki deniz taşımacılığını felç ettiği bir dönemde gerçekleşiyor. IMO verilerine göre, Körfez'in batısındaki kritik deniz noktalarında yaklaşık 3 bin 200 gemi ve 20 bin denizci mahsur durumda.

IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, toplantı başlangıcında yaptığı açıklamada, bu durumu "kabul edilemez ve sürdürülemez" olarak nitelendirerek, üyeleri pratik çözümler üretmeye davet etti. Dominguez, deniz taşımacılığının zorluklara karşı dayanıklılığını defalarca kanıtladığını ancak jeopolitik çatışmaların sektörü sınırlarına kadar zorladığını vurguladı.

Tarafların Suçlamaları ve Uluslararası Tepkiler

Körfez ülkeleri, açılış konuşmalarında İran'ı suçladı. Birleşik Arap Emirlikleri delegesi, İran'ın sebepsiz ve hukuk dışı saldırılarını güçlü şekilde kınadıklarını belirtti. Bu eylemlerin egemenlik ihlali ve uluslararası hukukun temel prensiplerinin açıkça çiğnenmesi anlamına geldiği ifade edildi.

Hürmüz Boğazı, küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinde hayati öneme sahip olup, İran'ın abluka girişimleri petrol fiyatlarında sert artışlara ve piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) verilerine göre, çatışmaların başlamasından bu yana en az 21 gemi saldırıya uğradı veya hedef alındı.

Birleşik Krallık, Fransa, Almanya ve Körfez ülkeleri, IMO Konseyi'nden İran'ın komşularına yönelik saldırılarını kınayan bir deklarasyon kabul edilmesini talep etti. Öneride, İran'ın ticari gemiler, denizciler ve sivil denizcilik altyapısına yönelik tehdit ve saldırılarının haksız olduğu ve sona erdirilmesi gerektiği vurgulandı. Ayrıca, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma girişimi de kınama çağrısı aldı.

İran'ın Tepkisi ve Güvenli Tahliye Çağrıları

IMO üyesi ancak konseyde yer almayan İran, deniz güvenliğinin kötüleşmesinden İsrail ve ABD'nin saldırılarını sorumlu tuttu. İranlı yetkililer, deniz taşımacılığını ve denizcileri olumsuz etkileyen gelişmelerin bu yasa dışı eylemlerin kaçınılmaz sonucu olduğunu belirtti.

Öte yandan Japonya, Panama, Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri, IMO'yu Körfez'de mahsur kalan denizciler ve gemilerin güvenli tahliyesi için bir çerçeve oluşturulmasına destek olmaya çağırdı. Denizcilik sektörü kuruluşları ise uluslararası düzeyde koordineli bir güvenlik yaklaşımı talep ederken, denizcilerin refahına özel önem verilmesini istedi.

Bu kapsamda, denizcilerin evleriyle iletişimlerini sürdürebilmeleri, mürettebat değişimlerinin ve gemiden ayrılmalarının kolaylaştırılması, ayrıca depolar ve erzakların ihtiyaçlarına uygun şekilde temin edilmesi için gerekli tedbirlerin alınması talep ediliyor.