Güney Kore'de, 3 Aralık 2024 tarihinde sıkıyönetim ilan eden eski Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol'un kaderi bugün Seul'deki mahkemede netlik kazanacak. 65 yaşındaki Yoon için idam cezası talep edilirken, mahkemenin kararı ülkede canlı yayınla izlenecek.

Yoon, savcıların pişmanlık duymadığı gerekçesiyle idam cezası istemesi sonrası mahkemeye geldi. Sıkıyönetim kararı sadece saatler sürdü fakat ülkeyi siyasi bir kriz ortamına sürükledi. Suçlu bulunması halinde Yoon, ya idam ya da ömür boyu hapis cezasıyla karşı karşıya kalacak.

Duruşmanın Başlangıcı ve Suçlamalar

Duruşma yerel saatle 15.00’te (TSİ 09:00) başladı ve kararın kısa süre içinde açıklanması bekleniyor. Sıkıyönetimin ardından Yoon, parlamentonun kararıyla görevden alındı ve gözaltına alındı. Ona yöneltilen en ağır suçlama, ayaklanmaya önderlik etmek. Bu suç, Güney Kore yasalarına göre idam veya müebbet hapis cezası gerektiriyor.

Ülkede son 30 yılda idam cezası uygulanmadı. 1996'da eski askeri diktatör Chun Doo-hwan, 1979'daki askeri darbeye ilişkin ölüm cezası almış ancak cezası ömür boyu hapse çevrilmişti.

Diğer Suçlamalar ve İddialar

Yoon, isyanın yanı sıra düşman devlete yardım etmek, seçim yasasını ihlal etmek gibi çeşitli suçlamalarla da karşı karşıya. Savcılar, sıkıyönetim kararını haklı çıkarmak için Kuzey Kore’ye insansız hava aracı uçuşları emri verip askeri çatışma yaratmaya çalıştığını iddia ediyor.

Ayrıca, geçen yıl eski Başbakan Han Duck-soo'ya isyana yardım suçlamasıyla ilgili verdiği ifadeye ilişkin yalan tanıklık yaptığı da iddialar arasında. Yoon, bir deniz subayının ölümüyle ilgili soruşturmayı engellemek ve 2022 seçimlerine müdahale etmek gibi başka davalarda da suçlanıyor.

Mahkeme Süreci ve Azil Kararı

Yoon, 13 Ocak'taki duruşmada suçlamaları reddetti; sıkıyönetim kararının muhalefetin hatalarını göstermek için sembolik bir jest olduğunu savundu. Anayasa Mahkemesi ise 4 Nisan 2025'te oybirliğiyle Yoon'un sıkıyönetim kararının anayasaya aykırı olduğuna hükmederek azlini onayladı.

Bu kararın ardından Yoon görevden alındı ve görevdeyken gözaltına alınan ilk Güney Kore Cumhurbaşkanı oldu. Mevcut Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, erken seçimle Haziran ayında göreve başladı.

Toplumsal Tepkiler ve Siyasi Kriz

Mahkemenin kararı Yoon destekçileri arasında büyük öfkeye yol açtı. Bazı protestocular yargıya sert eleştiriler yöneltirken, muhalifler kararı coşkuyla karşıladı. Aralık 2024'ten beri sıkıyönetim ve Yoon'un politikalarına karşı düzenlenen protesto grupları, Anayasa Mahkemesi kararını bir zafer olarak değerlendiriyor.

Azil Sürecinin Gelişimi

Güney Kore'de Cumhurbaşkanı azli nadir yaşanan bir olay değil. 2016'da benzer bir süreç yaşanmış ve o dönemde savcı olan Yoon, dönemin Cumhurbaşkanı Park Geun-hye'nin görevden uzaklaştırılmasını sağlamıştı.

Yoon'un azil süreci, 3 Aralık'taki sıkıyönetim ilanıyla başladı. Yoon, sıkıyönetimle Kuzey Kore yanlılarına karşı ülkeyi korumayı amaçladığını savunsa da karar, siyasi rakiplerine karşı güç gösterisi olarak görüldü. Parlamentoda muhalefetin güçlü olması ve Yoon'un genel seçimlerde güç kaybetmesi bu kararı zorunlu kıldı.

Parlamentonun 190 milletvekili askerlere rağmen olağanüstü hali iptal etti ve Yoon da kararını geri çekmek zorunda kaldı. Sıkıyönetim sadece birkaç saat sürdü. Azil süreci 14 Aralık 2024'te parlamentoda 204 milletvekilinin Yoon'un azli için oy kullanmasıyla başladı. Ocak ayında tutuklanan Yoon, Mart'ta teknik nedenlerle serbest bırakıldı. Anayasa Mahkemesi ise kalıcı olarak görevden alınmasını onayladı ve ülke yeni bir seçim sürecine girdi.

Analiz: Yoon'un Görevden Alınması ve Sonrası

Jean Mackenzie - BBC News, Seul Muhabiri

Anayasa Mahkemesi kararını verdi ancak en kritik soru hâlâ geçerli: Yoon ve destekçileri kararı kabul edecek mi? Yoon ve avukatları mahkemelerle sürekli mücadele etti, hukukun bozuk olduğunu savundu. Destekçileri ise mahkemenin taraflı olduğunu iddia etti.

Kararın kabul edilmemesi durumunda siyasi kriz daha da derinleşebilir. Kabul edilse bile ülke ciddi şekilde bölünmüş durumda ve zorlu bir seçime doğru ilerliyor. Halkın dörtte birinden fazlası önceki seçimlerin hileli olduğuna inanıyor ve seçim sistemine güvenmiyor.

Bazıları bugünkü kararın Güney Kore demokrasisinin zaferi olduğunu söylerken, endişeler sürüyor. Yoon'un sıkıyönetim ilanı, sistemin zayıf noktalarını ortaya koydu. 3 Aralık, Güney Kore'nin siyasi yapısını kökten değiştirdi ve sıkıyönetim artık geçmişte kalan gizli bir olgu değil; hırslı politikacıların kullanabileceği gerçek bir tehdit haline geldi.

Şimdi anayasa değişikliği çağrıları yükseliyor. Amaç, kurumları güçlendirmek, başkanın yetkilerini sınırlamak ve benzer durumların tekrar yaşanmasını önlemek. Yoon'un vereceği tepki, ülkenin ne kadar çabuk toparlanacağını belirleyecek.