Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi, 5 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı açıklamada, işgal altındaki Filistin topraklarında, özellikle Gazze'ye geri dönmek isteyen Filistinlilerin maruz kaldığı hak ihlallerine dikkat çekti.

Açıklamada, Gazze'ye dönüş için Refah Sınır Kapısı'ndan geçmeye çalışan Filistinlilerin, İsrail yanlısı Ebu Şebab milisleri tarafından kelepçelenip gözleri bağlandıktan sonra tehdit edildikleri belirtildi. Sınırda yaşanan uygulamalarda, bu kişilerin mal varlıklarına el konulmakla tehdit edildikleri ifade edildi. Bu durum, İsrail'in Gazze'ye dönüşü engelleme çabaları ile yakından ilişkilidir.

Fiziki Şiddet ve Hakaretler

Gazze'ye geçiş sırasında Filistinlilerin sadece fiziksel şiddete değil, aynı zamanda aşağılayıcı sorgulamalara ve hakaretlere de maruz kaldıkları vurgulandı. Sağlık hizmetine ihtiyaç duyan hastaların taleplerinin göz ardı edildiği ve tuvalet kullanımlarına izin verilmediği kötü koşullar raporda yer aldı.

Ayrıca, geri dönenlere para teklif edilerek, ya Mısır'a dönmeleri ya da İsrail lehine muhbirlik yapmaları istendiği belirtildi.

İnsan Hakları ve Uluslararası Hukuk İhlalleri

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği temsilcisi Ajith Sunghay, Gazze'deki tüm eylemlerin uluslararası hukuka uygun olmasının ve Filistinlilerin insan haklarına saygı gösterilmesinin önemini vurguladı. Sunghay, iki yıl süren yıkım sonrası Filistinlilerin evlerine güvenli ve onurlu bir şekilde dönmeleri gerektiğini kaydetti.

Açıklamada, Gazze'ye dönenlerin beş ayrı kontrol noktasından geçmek zorunda kaldığı; bunların Mısır, Filistin yönetimi, Avrupa Birliği temsilcileri, İsrail destekli milisler ve İsrail ordusundan oluştuğu bildirildi.

İsrail’in Milislerle Koordinasyonu

İsrail devlet televizyonu KAN, 11 Şubat'ta İsrail ordusunun Refah Sınır Kapısı'ndaki geçişlerde Ebu Şebab milislerinin üst aramalarına izin verdiğini duyurdu. Yedioth Ahronoth gazetesi ise 6 Şubat'ta İsrail'in Gazze Şeridi'nde milislere gizlice para, silah ve koruma sağladığını bildirdi.

Gazeteye göre, bu milisler Hamas üyelerinin bulunabileceği tünel ve enkaz bölgelerine gönderilebiliyor ve taktiksel operasyonlarda kullanılıyor.

Hak İhlallerine Karşı Tepkiler

İsrail'deki Arap Azınlıkların Hakları Hukuk Merkezi (Adalah) ve Gisha-Maslak Merkezi, Refah Üzerinden Gazze'ye dönmek isteyen Filistinlilere uygulanan kötü muamele ve hukuk dışı kısıtlamaların sona erdirilmesini talep etti. Ortak açıklamada, bu uygulamalar "zorla yerinden etme" olarak tanımlandı.

Mektuplarla İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, Başsavcı Gali Baharav-Miara ve Askeri Savcılığa çağrıda bulunuldu. Açıklamada, elleri ve gözleri bağlanarak askeri sorgulamalara maruz kalan yaşlı ve çocukların da bulunduğu Filistinlilerin kişisel mallarına el konulduğu aktarıldı.

Gazze içindeki bazı grupların İsrail ordusuyla koordineli olarak Filistinlileri alıkoyduğu ve tutuklama tehdidiyle baskı uyguladığı belirtildi. Bu durumun uluslararası hukuka aykırı olduğu ve Cenevre Sözleşmeleri gereğince yasaklanan zorla yerinden edilme kapsamında değerlendirilebileceği uyarısı yapıldı.

Geri Dönmek İsteyenlerin Tanıklıkları

Filistinli Adil İmran sosyal medyada, silahlı kişilerin otobüsleri durdurup askeri araçlarla Morag bölgesine götürdüğünü, burada arandıktan sonra İsrail ordusuna teslim edildiklerini anlattı.

Emani İmran ise silahlı grupların eşyalarına el koyduğunu, İsrail askerlerinin ise tek tek sorgulama yaptığını belirtti. Mısır'dan dönen yaşlı bir kadın ise otobüslerinin askeri araçlarla kuşatıldığını ve askeri kontrol noktalarında uzun sorgular yapıldığını aktardı.

Gazze'ye Dönüşte Zorluklar

Mısır ve İsrail medyasında, günlük 50 kişinin geçişine izin verilmesi konusunda anlaşma sağlandığı iddia edilse de uygulamada bu rakama ulaşılamadığı bildirildi.

Gazze’deki insani kriz ve sağlık sistemindeki yıkım sonucu 22 bin yaralı ve hastanın tedavi için dışarı çıkması gerekirken, yaklaşık 80 bin Filistinlinin Gazze'ye geri dönmek için kayıt yaptırdığı belirtildi. Bu durum, Filistinlilerin topraklarına dönme konusundaki kararlılığını ortaya koyuyor. Bu bağlamda, Gazze'deki insani kriz ve sağlık sistemi yıkımı önemli bir etkendir.

İsrail'in 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkes anlaşmasının ilk aşamasında sınır kapısını açması beklenirken, Tel Aviv yönetiminin bu yükümlülükten kaçındığı ifade edildi.

Gazze Hükümetinin Medya Ofisi'nin 11 Şubat'ta yaptığı açıklamaya göre, 2-10 Şubat tarihleri arasında Refah Sınır Kapısı'ndan geçmesi beklenen 1800 kişiden sadece 488'inin geçiş yaptığı; bunlardan 275'inin Gazze'den Mısır'a, 213'ünün ise Gazze'ye giriş yaptığı bildirildi. Ayrıca 26 kişinin Mısır'a geçişine izin verilmediği kaydedildi.