BM, Filistin Arşivlerini İsrail Tehdidine Karşı Gizlice Kurtardı

Birleşmiş Milletler, İsrail’in sistematik saldırıları ve soykırım uygulamalarıyla Filistin Devleti fikrini zayıflatmaya çalıştığı bir dönemde, Gazze ve Doğu Kudüs’te bulunan Filistin arşivlerini korumak için gizli bir operasyon gerçekleştirdi.

Gazze’deki Arşivlerin Tahliyesi

İngiliz The Guardian gazetesinin haberine göre, operasyon 2023 yılının sonunda, Gazze’deki Birleşmiş Milletler Filistin Ajansı (UNRWA) yerleşkesinin tahliye edilmesiyle başladı. İçinde 1948 Nekbe dönemine ait orijinal kayıt kartları, doğum belgeleri ve tapu kayıtlarının bulunduğu arşiv, İsrail’in bombardıman ve siber saldırı tehditleri nedeniyle büyük risk altındaydı.

BM personeli, çatışma bölgesine kiralık kamyonetlerle girerek bu belgeleri Gazze’nin güneyindeki Refah’a taşıdı. İsrail makamlarının el koyma ihtimaline karşı uluslararası pasaportlu çalışanlar, önemli evrakları “kişisel eşya” olarak gizleyip küçük paketler halinde Mısır sınırından geçirdi. Belgeler daha sonra altı ay boyunca Mısır’da toplandı.

Ardından, Ürdünlü bir yardım kuruluşunun Gazze’ye yardım ulaştırmasının ardından, Ürdün Krallığı’nın askeri uçaklarıyla Amman’a taşındı.

Doğu Kudüs’teki Arşivler İçin Hızlandırılmış Operasyon

Arşivin ikinci aşaması Doğu Kudüs’te gerçekleşti. İsrail parlamentosunun (Knesset) UNRWA faaliyetlerini yasaklayan yasayı kabul etmesi ve yerleşkenin aşırı sağcı gruplar tarafından ateşe verilmesi üzerine, arşivleri koruma çalışmaları hızlandırıldı.

BM personeli, milyonlarca belgeyi gizlice Ürdün sınırının ötesine ulaştırmayı başardı. Şu anda Amman’da güvenli bir noktada tutulan arşiv üzerinde, Lüksemburg destekli bir proje kapsamında 50’den fazla uzman görev yapıyor.

Projenin amacı, 30 milyon belgenin dijital ortama aktarılması, Filistinli mülteciler için kapsamlı soy ağacı haritalarının hazırlanması ve 1948’de yaşanan yerinden edilme rotalarının belgelenmesi olarak açıklandı. Tarihçilerin belirttiğine göre bu arşivler, olası bir barış sürecinde mülkiyet haklarının tescilinde vazgeçilmez öneme sahip.

Hukuki Kanıtların Korunması

Uzmanlar, arşivlerin yok edilmesinin Filistinlilerin mülkiyet ve tarihî haklarına ilişkin önemli hukuki kanıtların kaybı anlamına geleceğini vurguluyor. Operasyonu yöneten kıdemli UNRWA yetkilisi Roger Hearn, “Bu belgeler, insanların bir zamanlar belirli bir yerde yaşadıklarını kanıtlayabilecek tek delildir. Yok edilmeleri, milyonlarca insanın geçmişinin silinmesi demektir” dedi. Daha fazla bilgi için Türkiye-İsrail gerilimi ve bölgesel savaş endişeleri makalesine göz atabilirsiniz.