Çekya Parlamentosu, 11 Mart 2026 Çarşamba günü, ABD ve Cumhurbaşkanı Petr Pavel’in baskılarına rağmen, NATO’nun belirlediği savunma harcaması hedefinin altında kalan 2026 bütçesini onayladı.

Başbakan Andrej Babis’in destekçilerinin çoğunlukta olduğu 200 sandalyeli mecliste yapılan oylamada, bütçe 104 oyla kabul edilirken 87 milletvekili karşı çıktı.

Bütçe Detayları ve Harcama Oranları

Onaylanan bütçede Savunma Bakanlığı için yaklaşık 7,4 milyar dolar ayrıldı. Bu rakam, ülkenin gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 1,7'sinin biraz üzerinde bulunuyor.

NATO üyeleri için belirlenen savunma harcaması hedefi ise GSYİH’nin yüzde 2’si seviyesinde. Çekya’nın harcamaları, diğer bakanlıklardaki savunmayla ilgili projelerin finansmanının da dahil edilmesi halinde ancak yüzde 2’nin biraz üzerine çıkabiliyor. Ancak bu hesaplama yönteminin NATO tarafından kabul edilip edilmeyeceği henüz netleşmedi.

Başbakan ve Cumhurbaşkanı Arasındaki Görüş Ayrılıkları

Başbakan Babis, hükümetinin "vatandaşların sağlığı" gibi başka önceliklere sahip olduğunu belirterek, önceki hükümetten devralınan kötü kamu maliyesi koşulları nedeniyle bu bütçenin "mümkün olan en yüksek seviye" olduğunu ifade etti.

Emekli general ve Cumhurbaşkanı Petr Pavel ise, Rusya'nın Ukrayna'yı işgaline vurgu yaparak milletvekillerini bütçeyi artırmaya çağırdı. Pavel, "Bugün, savunma ve güvenlik harcamalarının yerinde sayması için haklı tek bir neden bile yok," dedi.

Bütçenin yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı’nın imzası gerekiyor. Pavel ise bütçenin kendi yetki alanında olmadığını, hükümetin sorumluluğunda olduğunu belirterek eleştirilerine rağmen metni imzalayacağını açıkladı.

Uluslararası Baskılar ve NATO'nun Beklentileri

2014’te NATO üyeleri savunma harcamalarını GSYİH’nin en az yüzde 2’sine çıkarma taahhüdünde bulunmuştu. İttifak, tüm üyelerin bu hedefi 2025’te yakalamasını bekliyordu.

Ancak 2025 Lahey Zirvesi’nde, Trump yönetiminin baskısıyla bu hedefler yükseltildi. 2035 yılına kadar temel savunma ihtiyaçları için GSYİH’nin yüzde 3,5’ine, savunma ve güvenlikle ilgili diğer harcamalara ise yüzde 1,5’ine yatırım yapılması kararı alındı.

ABD Büyükelçisi Nicholas Merrick de Çekya’ya NATO yükümlülüklerini hatırlatan isimler arasında yer aldı. Geçen hafta Prag’da düzenlenen bir güvenlik konferansında konuşan Merrick, "Çekya taahhütlerini yerine getiremezse bu tüm ittifakı etkiler. Müttefiklerin sözlerini tutmasının ne kadar hayati olduğunu Çek halkına hatırlatmama gerek yok," dedi.

Büyükelçi, önerilen savunma bütçesiyle Çekya’nın "ittifak içinde en az harcama yapan ülkelerden biri olma riski taşıdığını" ve benzer NATO üyelerine kıyasla "olumsuz bir eğilim sergilediğini" sözlerine ekledi.

Politik Arka Plan

Başbakan Andrej Babis, Ekim ayında gerçekleşen seçimlerde partisinin büyük bir zafer kazanmasının ardından tekrar iktidara gelmişti. Babis, Ukrayna’ya desteği azaltmayı ve bazı temel AB politikalarını reddetmeyi vaat eden Motorists Partisi ile koalisyon kurdu.