Amerikan ordusunun sabah saatlerinde İran’ın enerji tesislerine yönelik bir müdahaleye başladığı ya da müzakereler doğrultusunda bir adım atıldığı yönünde net bilgi bulunmuyor. Ancak geçtiğimiz pazar günü gerçekleşen "albayı kurtarma operasyonu" ile Trump’ın en azından geçici bir başarı elde ettiği söylenebilir.

Amerikan Ordusunun Durumu ve Tarihsel Bağlam

Bir yabancı askeri uzmanın değerlendirmesi durumu özetliyor: "Hiçbir savaşta Amerikan siyaseti bu kadar parçalanmış, ordusu ise bu kadar düzenli bir operasyon yaparken görülmemişti." Her başarılı operasyonun ardından büyük bütçeli Hollywood filmleri gelmekte ve bu sayede Amerikan ordusunun başarıları geniş kitlelere duyurulmaktadır. Ancak bu başarıların yanında daha az bilinen büyük başarısızlıklar da mevcuttur. Zaman zaman bu başarısızlıklar, gelecekteki başarıların temelini oluşturabilmektedir.

Örneğin, ABD Başkanı Jimmy Carter’ın sonunu getiren İran operasyonu, şimdilerde Trump’a beklenmedik bir çıkış yolu sunmaktadır.

1979 İran Rehine Krizi ve Kartal Pençesi Operasyonu

Geçtiğimiz günlerde CIA’in 1978 tarihli raporuna dayanarak, ABD’nin Şah’ın devrilmesine nasıl hazırlıksız yakalandığını anlatmıştım. Asıl sorun, İslam Devrimi ve ardından Tahran’daki ABD Büyükelçiliği’ne yapılan baskınla başladı. 53 diplomat ve asker esir alınarak büyük bir siyasi kriz ortaya çıktı.

Müzakereler sonuç vermeyince Carter, CIA ve Pentagon’un ortak yürüttüğü Kartal Pençesi Operasyonu’na onay verdi. Operasyonun planı oldukça karmaşıktı: Tahran’daki rehineyi kurtarmak için, Umman Denizi’ndeki USS Nimitz uçak gemisinden havalanan 8 helikopter, 320 km güneydeki Çöl Bir bölgesinde 6 nakliye ve ikmal uçağı ile buluşacaktı. Ancak operasyon büyük bir felaketle sonuçlandı.

Kum fırtınası nedeniyle 8 helikopterden 2’si arızalanırken, nakliye uçaklarının indiği çöl kenarındaki bir otoyolda yaşanan çatışmalar ve helikopterlerin kaza yapması nedeniyle operasyon başarısız oldu. İran, enkaz görüntülerini dünya basınıyla paylaşarak, ölen askerlerin fotoğraflarını sergiledi. Bu olay Carter’ın siyasi kariyerinin sonunu getirdi ve birkaç ay sonra yapılan seçimlerde başkanlık koltuğunu Reagan’a devretti.

Operasyonun Sonuçları ve Amerikan Ordusunun Yeniden Yapılandırılması

Kartal Pençesi Operasyonu, Amerikan ordusu açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Benzer hataların tekrarlanmaması amacıyla Özel Harekat Komutanlığı (USSOCOM) kuruldu. Bu birim, farklı elit kuvvetleri bir araya getirerek karmaşık operasyonlar için yapılandırıldı ve komuta zinciri sadeleştirildi.

46 yıl sonra yapılan albayı kurtarma operasyonu, Amerikan ordusunun bu dersleri aldığını gösteriyor. Carter dönemindeki başarısızlık Trump’ı kurtarır mı bilinmez, ancak İran’da aradığı çıkışa katkı sağlayabilir.

Uzayda Hijyen ve Ay’ın Karanlık Yüzü

İlkokul yıllarında okuduğum "Hacivat Karagöz Merih Yolculuğu" kitabından beri uzay yolculuklarına ilgi duymaktayım. Son zamanlarda Artemis 2 misyonunu takip etmekteyim. Orion uzay aracının fırlatılması sırasında tuvalet arızası yaşanması endişe yaratmış, ancak astronot Christina Koch’un mühendislik becerileriyle sorunu çözmesi haberleri gelmiştir.

Apollo 11 ekibinin tuvaleti olmaması ve görev süresince kıyafetlerini çıkarmamaları gibi zorluklar, uzay yolculuğunun zorluklarını göstermektedir. Dönüşte kapsül açıldığında dalgıçların karşılaştığı ağır koku nedeniyle astronotları tebrik edemedikleri bilinmektedir.

Orion ekibi, Ay’ın Dünya’dan görünmeyen yüzünü çıplak gözle gören ilk insanlar olarak tarihe geçti. Bilim insanları bu bölge için "Ay’ın uzak yüzü" ifadesini kullanırken, kültürel ve sanatsal açıdan "karanlık yüzü" tanımı daha anlamlı ve gizemlidir. Bu betimlemeyi sanatçılara bırakmak belki de daha uygun olacaktır.