Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu Başkanı Annalena Baerbock, savaşların devam etmesinin sorumluluğunu BM örgütüne yüklemenin doğru olmadığını belirtti. Euronews ile yaptığı röportajda, sorumluluğun savaşları sürdüren üye devletlere ait olduğunu vurguladı.

Sorumluluk Üye Devletlerde

Baerbock, "Bir üye devlet savaş başlatıyorsa, bu BM'nin başarısızlığı ya da BM Şartı'nın savaş yasağını yeterince belirtmemesi anlamına gelmez; savaşın sürdürülmesi, üye devletin bilerek ve isteyerek Şart'ı ihlal etmesinin sorumluluğudur" ifadelerini kullandı. Ayrıca, BM'nin diğer üyelerden de bu konuda baskı görmesi gerektiğini ekledi.

BM'nin Yapısal Zorlukları

Son yıllarda BM, uluslararası barış ve güvenliği sağlama görevini yerine getirmede yapısal yetersizliklerle eleştiriliyor. ABD Başkanı Donald Trump da geçen yıl Genel Kurul'da yaptığı konuşmada, örgütü tırmanan çatışmaları engellememekle suçlamış, savaşları sona erdirmeyen "boş sözleri" eleştirmişti.

BM'nin Üye Devletlerden Oluştuğu Vurgusu

Baerbock, BM'nin 193 üye devletten oluşan bir yapıya sahip olduğunu ve bu nedenle işleyişinin ulusal yargı sistemlerine benzediğini söyledi. "Kimseyi öldürmeme kuralları açık olmasına rağmen cinayetler işleniyor" diyen Baerbock, ceza kanunlarının kaldırılması gibi bir yaklaşımın kabul edilemeyeceğini, aynı şekilde BM için de üye devletlerin önemli olduğunu belirtti.

Veto Yetkisinin Yol Açtığı Tıkanıklık

BM Güvenlik Konseyi'nde Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık ve ABD gibi daimi üyelerin sahip olduğu veto hakkı, çatışmalara çözüm bulunmasında önemli bir engel oluşturuyor. 2024 yılında veto kullanımı, 1986'dan bu yana en yüksek seviyeye ulaşarak yedi karar tasarısında sekiz veto gerçekleşti. Özellikle Ukrayna ve Gazze konularında Rusya ve ABD'nin vetoları dikkat çekti.

Baerbock, veto hakkının kötüye kullanıldığını ve uluslararası hukukun ihlalini savunmak için kullanıldığını belirtti. Ayrıca, veto kullananların, karar alınamamasından dolayı sorumluluk taşıdığını ifade etti.

Reform Çağrıları ve BM80 Girişimi

Bu tıkanıklık, veto yetkisinin sınırlandırılması ve Afrika ile Latin Amerika gibi bölgelerin daimi temsil edilmesi yönünde reform taleplerini artırdı. Mart 2025'te BM80 Reform Girişimi başlatıldı; bu girişim BM'nin yapısını, görevlerini ve mali yapısını sadeleştirmeyi ve Güvenlik Konseyi'ndeki veto yetkisini kısıtlamayı amaçlıyor. Ancak daimi üyeler arasında bu reformlara destek sınırlı kalıyor ve tüm üyelerin onayı gerekiyor.

Barış Kurulu Kaygıları

Bazı taraflar, ABD kaynaklı olduğu düşünülen Barış Kurulu'nun BM'ye rakip bir yapı haline gelebileceğinden endişe ediyor. Kurul, başlangıçta Gazze'deki ateşkesi denetlemek üzere Güvenlik Konseyi tarafından onaylandı. Baerbock ise BM'nin üye devletlerin eşitliği ve benzersiz rolü nedeniyle bu kaygıları önemsemediğini belirtti.

Üye devletlerin, Barış Kurulu'nun sadece Gazze ile ilgili olduğuna dair net bir duruş sergilediklerini ve diğer barış ve güvenlik konularında BM'nin adres olmaya devam edeceğini vurguladığını aktardı.

Barış Kurulu'nun Finansmanı

Barış Kurulu'na katılan ülkeler ilk üç yıl ücret ödemeden katılabiliyor. Ancak bu sürenin ardından katılımın devamı için ülke başına 1 milyar dolar (yaklaşık 852,1 milyon avro) katkı talep ediliyor.