Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) üyeleri, 18 Şubat Çarşamba günü Gazze’deki ateşkesin kalıcı hale getirilmesi çağrısında bulundu ve İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da kontrolü artırma girişimlerini iki devletli çözümün önünde bir tehdit olarak değerlendirdi. Bu konuda TİHEK'in İsrail'in arazi tescil kararına ilişkin açıklamaları önemli bir referans teşkil ediyor.

Orta Doğu Toplantısı ve ABD’nin Barış Kurulu Hazırlıkları

BMGK toplantısı, ABD Başkanı Donald Trump’ın Filistin topraklarının geleceğini tartışmak üzere düzenleyeceği ilk "Barış Kurulu" oturumu öncesinde gerçekleştirildi. İngiltere, İsrail, Ürdün, Mısır ve Endonezya dışişleri bakanları, bazı Arap ve İslam ülkelerinin Washington’a gitmeden önce Gazze ve Batı Şeria konularını görüşme talebi üzerine Konsey’in aylık Orta Doğu toplantısına katıldı.

Üyelerden İsrail’e Tepki

Filistin’in BM Daimi Temsilcisi Riyad Mansur, ilhakın BM Şartı ve uluslararası hukukun temel ilkelerinin ihlali olduğunu belirterek, "Bu aynı zamanda Başkan Trump’ın planına aykırıdır ve süren barış çabalarına varoluşsal bir tehdittir" dedi.

Toplantıda, 15 üyeli Konsey’de "Barış Kurulu" davetini kabul eden tek ülke olan Pakistan da İsrail’in tartışmalı Batı Şeria yerleşim planını "hükümsüz" olarak nitelendirip bunun "uluslararası hukukun açık ihlali" olduğunu vurguladı. Pakistan Dışişleri Bakanı Ishaq Dar, "İsrail’in Batı Şeria üzerindeki kontrolünü artırmaya yönelik yasa dışı kararları son derece endişe vericidir" diye konuştu.

İsrail’in Arazi Düzenleme Süreci ve Tepkiler

Eleştiriler, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da kontrolü derinleştirecek tartışmalı bir arazi düzenleme sürecini başlatmasının ardından geldi. İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, bu girişimin Filistin devletinin kurulmasını engelleyecek bir "fiili egemenlik" anlamına geldiğini savundu. Buna karşın, yaklaşık 3,4 milyon Filistinlinin yaşadığı bölge için Arap ülkeleri ve insan hakları örgütleri bu adımı yasa dışı ilhak olarak değerlendirdi. Bu gelişmeler, 85 ülkenin İsrail'in Batı Şeria politikalarına ortak tepkisi ile paralellik gösteriyor.

Ateşkes Anlaşması ve Sivil Toplum Temsilcilerinin Katılımı

BM toplantısında ayrıca, 10 Ekim’de yürürlüğe giren ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşması ele alındı. Hamas öncülüğündeki saldırıların ardından başlayan savaş sonrası ilk kez İsrailli ve Filistinli sivil toplum temsilcileri Konsey’e brifing verdi.

İsrail ve ABD’nin Barış Kurulu Perspektifi

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, konsey oturumuna değil uluslararası toplumun odak noktasının Barış Kurulu toplantısında olacağını belirtti. Saar, Konsey’i "İsrail karşıtı bir takıntıyla enfekte olmakla" suçladı ve hiç bir ülkenin "Kutsal Kitap toprakları üzerindeki tarihi ve belgelenmiş hakkından daha güçlü bir hakka sahip olmadığını" savundu.

Başlangıçta 19 Şubat Perşembe günü yapılması planlanan üst düzey BM oturumu, Trump’ın Barış Kurulu toplantısının aynı gün yapılacağını açıklaması üzerine yeniden planlandı. Ancak bu durum, iki toplantıya da katılmayı planlayan diplomatlar için seyahat sorunlarına yol açtı. Bu gelişme, BM’nin en güçlü organı ile Trump’ın yeni girişimi arasında örtüşme ihtimalini artırdı ve kurulun küresel çatışmalarda arabuluculuk yapma iddiasındaki BM Güvenlik Konseyi’ne rakip olabileceği endişelerini güçlendirdi.

Barış Kurulu’nun Genişleyen Rolü

Trump başkanlığındaki kurul, başlangıçta Gazze’nin geleceğine ilişkin 20 maddelik planı denetleyecek küçük bir liderler grubu olarak tasarlanmıştı. Ancak kurulun dünya genelindeki çatışmalarda arabulucu rolünü üstlenme vizyonu, önemli müttefiklerde tereddüt yarattı. Şu ana kadar 20’den fazla ülke katılım davetini kabul etmişken, Fransa ve Almanya gibi bazı yakın ABD ortakları henüz katılmadı ve BM’deki kapsamlı reformlar ile bütçe kesintileri sürecindeki desteklerini sürdürdü.

Uluslararası Yardım ve Gazze’de Ramazan

ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Barış Kurulu’na katılmayan ülkeleri dolaylı yoldan eleştirerek, kurulun Güvenlik Konseyi’nden farklı olarak "sadece konuşmadığını, harekete geçtiğini" ifade etti. Waltz, "Kurulun yapısının alışılmadık ve eşi görülmemiş olduğu yönünde eleştiriler alıyoruz. Ancak eski yöntemler başarılı olmadı" dedi.

Trump, bu hafta başında kurul üyelerinin Gazze’nin yeniden inşası için 5 milyar dolar taahhüt ettiğini ve bölgeye uluslararası istikrar ile polis gücü kapsamında binlerce personel göndereceklerini açıkladı. Ayrıntılar sınırlı olmakla birlikte, Endonezya ordusu da olası bir insani yardım ve barış misyonu kapsamında haziran sonuna kadar 8 bine kadar askerini Gazze’ye göndermeye hazır olduğunu duyurdu. Bu destekler, Beyaz Saray'ın Gazze için ayırdığı 5 milyar dolarlık bütçe ile ilişkilendirilebilir.

Öte yandan, Gazze’de Ramazan ayı ekonomik zorlukların gölgesinde başlıyor. Mart ayında bölgeye 100 gemilik uluslararası bir yardım filosunun yola çıkması planlanıyor.