ABD'nin Belçika Büyükelçisi Bill White'ın, ev sahibi ülkenin sünneti düzenleyen yasalarını antisemitizmle suçlamasının ardından Belçika hükümeti, yoğun ve açık bir tartışmanın merkezine yerleşti. Bu tartışma, geçen yıl Mayıs ayında Anvers polisi tarafından yapılan bir operasyonla başladı.

Yasal Çerçeve ve Uygulama

Anvers polisi, Yahudi dini ritüellerine uygun sünnet gerçekleştiren üç mohelin, lisanslı bir tıbbi uzman olmaksızın işlem yaptığından şüphelenerek evlerinde arama yaptı. Brüksel merkezli VUB Üniversitesi'nden aile hekimliği profesörü Dirk Devroey, Euronews'e verdiği demeçte, Belçika'da sünnet ve benzeri operasyonların yalnızca doktorlar tarafından yapılmasının yasal bir zorunluluk olduğunu belirtti.

Dini gereklilikler çerçevesinde sünnet, hem Yahudilikte hem de İslam’da temel bir uygulama olarak kabul ediliyor. İslam'da sünnet, eğitimli tıbbi personel tarafından yapılabilirken, Yahudilikte Brit Milah ya da bris olarak adlandırılan sünnet geleneksel olarak özel eğitimli moheller tarafından uygulanıyor. Mohellerin çoğu doktor ya da haham, bazen her ikisi de oluyor; ayrıca bu kişiler, Yahudi inancının gerektirdiği özel sünnet yöntemine dair kapsamlı eğitim almak zorunda.

Dini Uygulama ve Sağlık Endişeleri

Yahudi geleneğine göre erkek çocukların doğumdan sekiz gün sonra sünnet edilmesi gerekiyor. Bu sırada mohel, sünnet derisini mümkün olduğunca penis başına yakın bir aletle kavrayıp neşterle çıkarıyor. Bu uygulamanın savunucuları, dini ritüellere göre yapılan sünnetin tıbbi sünnete kıyasla daha az ağrılı ve invaziv olduğunu ifade ediyor.

Öte yandan eleştirmenler, tıbbi uzman bulunmadan gerçekleştirilen işlemlerde tüm tıbbi prosedürlerin eksiksiz uygulanıp uygulanmadığı konusunda endişe belirtiyor. Devroey, steril olmayan koşullarda ve anestezisiz sünnetin tehlikeli olduğunu, enfeksiyon riskinin devam ettiğini ve bazı vakalarda penisin bir kısmının kaybedilmesine yol açabileceğini vurguladı.

Toplumsal Görüşler ve Tartışmalar

Belçika’daki Yahudi toplumu içinde sünneti kimin yapması gerektiği konusu da tartışma yaratıyor. Anversli haham Moshe Friedman, Flaman kamu yayıncısı VRT NWS kanalına yaptığı açıklamada, ritüel sünnet sonrası ciddi hastalık vakaları ve çocukların hayatını kaybettiği durumlar olduğunu ileri sürdü. Avrupa Yahudi Derneği kurucusu ve başkanı Haham Menachem Margolin ise bu kaygıları reddetti ve uzman kişilerce yapıldığını belirtti.

Euronews, Friedman’ın iddialarını destekleyecek belgeler için savcılıkla iletişime geçti. Savcılık, doktor olmayan erkekler tarafından gerçekleştirilen yasa dışı sünnetlere yönelik soruşturmanın devam ettiğini doğruladı. Ayrıca Belçika Halk Sağlığı Hizmetleri ile enfeksiyon ve ölüm raporları konusunda temas kurulmasına rağmen yanıt alınamadı.

Yasal Durum ve Uluslararası Perspektif

Şu anda Avrupa'da erkek çocukların tıbbi zorunluluk olmadan sünnetine yönelik yasal bir yasak bulunmuyor. İzlanda 2018’de bu yönde bir yasa tasarısı gündeme getirse de henüz kabul edilmedi. Birçok Avrupa ülkesi, sünnetin eğitimli profesyonellerce yapılmasını şart koşarken, bazıları anestezi ve etkili ağrı kesici kullanımını zorunlu kılıyor. İskandinav ülkeleri ise sünnet için çocukların belli yaşa gelmesini talep etmiş durumda.

Sünnet yasağının olmamasının nedenlerinden biri, tıbbi olmayan ortamlarda uygulanmasının getirdiği endişeler olsa da, Droit au Corps derneği eş başkanı Nicolas Maubert, bunun daha çok siyasi ve dini baskılardan kaynaklandığını ifade etti. Almanya’da 2012’de küçük erkek çocukların dini nedenlerle sünnet edilmesinin bedensel zarar teşkil ettiği yönünde karar çıkmış, ancak kamu ve siyasi tepkiler üzerine 2013’te yasal düzenleme yapılmıştı.

Dini Özgürlük ve Gelecek Kaygıları

Din temelli topluluklar için sünnetle ilgili yasal tartışmalar, varoluşsal bir hak alanına dokunuyor. Haham Margolin, din özgürlüğünün temel bir hak olduğunu vurguladı ve sınırlandırılmasının kabul edilemez olduğunu söyledi. Belçikalı bir Yahudi ise ebeveynlerin çocukları adına karar verme haklarının sorgulanmasının tehlikeli bir emsal oluşturduğunu belirtti.

VUB Üniversitesi’nden Prof. Devroey, Belçika’daki tartışmanın dinin ötesine geçtiğini, uygulamanın kendisine odaklandığını ifade etti. Ülkede yılda yaklaşık 26 bin sünnet gerçekleştirildiğini, bunların sadece yüzde 1’inin tıbbi olarak gerekli olduğunu belirten Devroey, sünnetin rıza meselesinin önemine dikkat çekerek, uygulamanın ergenlik veya karar verebilecek yaşa ertelenmesini önerdi.

Haham Margolin ise Belçika hükümetinin Yahudi çocukların sağlığı ve toplumun endişeleri konusunda doğrudan diyalog kurması gerektiğini söyledi ve hijyen konusunun gerçek sorunlar arasında olmadığını belirtti. Ayrıca, bu tür dini uygulamalarla ilgili olarak din ve vicdan özgürlüğü kapsamında üniversitelerde yapılan düzenlemeler de toplumda önemli bir yer tutuyor.