Ukrayna’daki savaşın beşinci yılına girmesi ve Orta Doğu’daki çatışmalar, Avrupa halkı arasında ciddi bir kaygı yaratıyor. Son Eurobarometer araştırmasına göre, Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde katılımcıların yüzde 70’inden fazlası, AB sınırlarına yakın bölgelerde devam eden aktif çatışmalardan dolayı derin endişe hissediyor.

En çok endişe İspanya, İtalya ve Kıbrıs’ta

Savaşla ilgili huzursuzluk en yüksek olan ülkeler İspanya (%84), İtalya (%83) ve Kıbrıs (%80) olarak öne çıkıyor. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalardan en fazla etkilenen AB üyesi Kıbrıs oldu.

Mart ayı başında, Kıbrıs’taki Akrotiri’de bulunan Birleşik Krallık askeri üsleri, İran kaynaklı insansız hava araçlarının saldırısına maruz kaldı. Bu saldırılardan biri, ABD casus uçaklarının kullandığı bir hangara zarar verirken diğer iki insansız araç engellendi.

Bu olay sonrası, Kıbrıs Cumhurbaşkanı Nikos Christodoulides, 19 Mart Perşembe günü Brüksel'de düzenlenen AB liderler zirvesinde, Kıbrıs ile İngiltere arasında Akrotiri’deki İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri üslerinin geleceğiyle ilgili "açık ve samimi bir görüşme" yapılmasını talep etti. Bu gelişmelerle ilgili detaylar için Rum Lider Hristodulidis'in İngiliz Üsleri İçin Görüşme Talebi incelenebilir.

Avrupa Konseyi de aynı gün yayımladığı basın açıklamasında, Kıbrıs’ın İngiltere ile üsler konusunda görüşme başlatma niyetini not ettiğini ve gerektiğinde destek sağlamaya hazır olduğunu belirtti.

AB’nin jeopolitik tutumu ve üyeler arasındaki görüş ayrılıkları

Avrupa liderleri, kıtanın savunma stratejileri konusunda ortak bir tutum belirlemekte zorluk çekiyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ocak ayı sonunda Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı konuşmada, ABD desteği olmadan Avrupa’nın kendini savunmasının mümkün olmadığını vurguladı: "Avrupa Birliği’nin ya da genel olarak Avrupa’nın ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünen varsa, hayal kurmaya devam etsin. Yapamazsınız. Yapamayız."

Öte yandan Fransa ve İspanya, farklı yaklaşımlara rağmen, Avrupa’nın AB dışı ülkelerin müdahalesi olmadan kendi ayakları üzerinde durması gerektiği konusunda hemfikir.

AB vatandaşları ise daha çok bu ikinci görüşü benimsiyor. Katılımcıların üçte ikisi, AB’nin küresel krizler ve güvenlik risklerine karşı daha etkin rol almasını istiyor. En fazla endişe duyanlar İspanyollar, İtalyanlar ve Kıbrıslılar olurken, en düşük düzeyde kaygı Slovenya (%40), Letonya, Estonya ve Çekya’da (%41) ölçüldü.

Enerjide dışa bağımlılık kaygısı

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali, Avrupa’da enerji tedarikinde ciddi bir ikilem yarattı. Orta Doğu’daki çatışmalar ise bu sorunun daha da ağırlaşmasını tehdit ediyor. Bu bağlamda, AB'nin Rusya'nın zayıflığına dair değerlendirmeleri bölge güvenliği açısından önem taşıyor.

2022’de enerji fiyatlarının sert yükselişi ve yüksek seyri, AB vatandaşlarının enerji tedarikinde dışa bağımlılık konusunda endişelerini artırdı. Bu konuda en çok kaygı duyanlar İtalya (%78), İspanya (%75) ve Polonya (%73) olurken, en düşük endişe Danimarka (%38), Litvanya (%39) ve İsveç’te (%43) kaydedildi.

Katılımcıların yüzde 89’u, mevcut küresel sorunların üstesinden gelmek için AB üyesi ülkelerin daha uyumlu hareket etmesi gerektiğini ifade ederken, yüzde 86’sı da AB’nin uluslararası arenada daha güçlü bir ses olmasını talep ediyor.