16 Mart 2026 Pazartesi
Dünya 16 03 2026 01:17 3 dk okuma 6 okunma

İsrail'in Dimona Nükleer Reaktör Projesini Almanya 12 Yıl Boyunca Gizlice Fonladı

Almanya, 1961-1973 arasında gizlice İsrail'in Dimona nükleer reaktör projesini finanse etti. Fonlar resmi anlaşma olmadan, gizli kanallarla aktarıldı.

İsrail'in Dimona Nükleer Reaktör Projesini Almanya 12 Yıl Boyunca Gizlice Fonladı

İsrail'in Haaretz gazetesinde yayımlanan araştırma haberi, Negev Çölü'ndeki Dimona nükleer reaktör projesinin 1961-1973 yılları arasında önemli ölçüde Alman vergi mükellefleri tarafından finanse edildiğini ortaya koydu. Bu destek, İsrail'in Fransa'dan nükleer reaktör satın almak üzere anlaşmalar yaptığı ve iki ülke arasındaki nükleer işbirliğinin güçlendiği 1957 yılında başladı.

Almanya ile İsrail Arasındaki Gizli Güvenlik ve Finans İşbirliği

Haberde, Almanya ile İsrail arasındaki güvenlik ilişkilerinin gizli görüşmelerle başladığı belirtilirken, dönemin Almanya Şansölyesi Konrad Adenauer ile İsrail Başbakanı David Ben-Gurion'un 1960 yılında ABD'nin New York kentinde yaptığı görüşmenin, iki ülke arasında güvenlik ve finansal işbirliğini geliştiren dönüm noktası olduğu vurgulandı. Adenauer hükümetinin 1961-1973 yılları arasında İsrail'e "gizli kanallar" aracılığıyla yıllık fon sağladığı ifade edildi.

Eichmann Davası ve Almanya'nın Mali Destek Süreci

Mayıs 1960'ta, İsrail'in ilk Başbakanı Ben-Gurion'un Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann'ın İsrail'de yargılanacağını duyurması ile Batı Almanya ile varılan gizli anlaşma süreci, dönemin şansölyesi Adenauer hükümetinde Hans Globke gibi eski Nazilerin ortaya çıkması korkusuyla karmaşıklaştı. Globke'nin, kredi ve silah anlaşmalarının yargı süreci tamamlandıktan sonra uygulanacağını İsraillilere iletmesi ve Adenauer'un İsrail'e gönderdiği özel temsilcinin Globke'nin adının geçmemesi için Ben-Gurion'u uyarması gibi önlemler alındı.

Aralık 1961'de Almanya'nın İsrail'e ilk ödemeyi yaptığı, 1961-1965 arasında toplam 629,4 milyon Alman markının kademeli olarak aktarıldığı kaydedildi. Adenauer'un halefi Ludwig Erhard, Mart 1960'ta hükümetin mutabakatları görüşmediğini ve parlamentonun onayını almadığını belirtti. Buna rağmen 1966 ve 1967'de İsrail'e 160'ar milyon mark, 1973'e kadar ise her yıl 140 milyon mark ödendi.

Fonların Kullanımı ve Projenin Finansmanı

Negev merkezli projenin uygulanmasına ilişkin İsrail kaynaklı belgeler bulunmamasına rağmen, Almanya'nın Dimona projesini finanse ettiği kesin olmasa da, tasarruf edilen fonların nükleer reaktör masraflarını karşılama ihtimali yüksek olarak değerlendirildi. Ben-Gurion'un halefi Levi Eshkol, 1964'te kapalı bir parti toplantısında Dimona girişiminin bir parçası olan İsrail'in füze projesinin yaklaşık 4 yılda 200-250 milyon dolar maliyeti olabileceğini belirtti.

Almanya'daki banka yetkilileri, İsrail'e sağlanan fonların amacı hakkında açıklama yapmadı ancak fonların gizli tutulmasının, Dimona projesini finanse etmek dışında başka bir gerekçesi olmadığı değerlendirildi.

Geri Ödeme Yükümlülüğünün Kaldırılması ve Denizaltı Finansmanı

Toplamda yaklaşık 5 milyar avro değerindeki fonların Dimona nükleer reaktör projesi kapsamında kullanıldığı ve bu finansmanın resmi bir anlaşma olmadan, Almanya'nın Frankfurt'taki devlet kalkınma bankası aracılığıyla "kimliği belirtilmemiş gelişmekte olan ülkelerle yapılan anlaşmalardan kaynaklanan para transferleri" olarak gizli şekilde aktarıldığı belirtildi. 1989 yılında yapılan bir anlaşmayla geri ödeme zorunluluğunun kaldırıldığı ve fonların hibe haline dönüştüğü ifade edildi.

1991 Körfez Savaşı sırasında İsrail'in Scud füzelerine tepkisi üzerine, Almanya'nın Tel Aviv için nükleer başlık taşıma kapasitesine sahip olduğu iddia edilen Dolphin sınıfı denizaltıların üretimini finanse ettiği kaydedildi. İsrail'in ABD ile konvansiyonel silah yardımı üzerine kurulu özel ilişkilerinin aksine, Almanya'nın İsrail'in nükleer kapasitesinin önemli bir bölümünün finansmanını üstlendiği değerlendirildi. Ayrıca, İsrail'in nükleer kapasitesinin mali yükünü Almanya'nın desteği olmadan karşılamasının zor olduğu vurgulandı.

Yapay Zeka Özeti

Haberin ana noktalarını hızlıca anlamanıza yardımcı olan yapay zeka destekli özet

İsrail'in Dimona nükleer reaktör projesi, 1961-1973 yılları arasında Almanya tarafından gizli olarak finanse edildi. Almanya, fonları resmi anlaşma olmadan ve gizli kanallarla aktardı. Bu destek, Almanya-İsrail güvenlik işbirliği kapsamında gerçekleşti ve 1989'da geri ödeme yükümlülüğü kaldırıldı. Ayrıca Almanya, İsrail'in nükleer kapasiteli denizaltılarını da finanse etti.

Paylaş:
Ahmet Yılmaz

Ahmet Yılmaz

Haber Editörü

Deneyimli haber editörü ve yazar. Uzun yıllardır haber dünyasında yer almakta ve güncel gelişmeleri takip etmektedir.

Yorumlar

Google ile Yorum Yap

Yorum paylaşabilmek için Google hesabınızla giriş yapmanız gerekiyor. Giriş yaptıktan sonra yorumunuz otomatik olarak adınız ve profil fotoğrafınızla yayınlanacaktır.

Giriş yapma butonuna bastığınızda Google hesabınıza yönlendirileceksiniz. Yetkilendirme sonrasında bu sayfaya geri döneceksiniz.

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!