İsrail'in ABD ile birlikte 28 Şubat 2026 sabahı İran'a yönelik başlattığı saldırının ardından Tahran, karşılık olarak bölgedeki ABD varlıklarına yönelik misilleme saldırıları düzenledi. İranlı yetkililer, Ortadoğu'daki tüm ABD askeri noktalarının meşru hedefler olduğunu açıkladı.

Bu çerçevede İran, Körfez ülkelerine yönelik hava saldırıları gerçekleştirdi. Şimdiye kadar hedef alınan ülkeler arasında Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Suudi Arabistan yer aldı. BAE'de bir Pakistan vatandaşı enkaz parçaları nedeniyle hayatını kaybederken, Bahreyn ABD Donanması'nın 5'inci Filosu karargahının füze saldırısına maruz kaldığını doğruladı.

BAE ve Suudi Arabistan, İran'ın bu saldırılarını ulusal egemenliklerine aykırı olarak kınadı. İran'ın başka nereleri vurabileceği ve ABD'nin Ortadoğu'daki üs ve askeri varlıklarının durumu merakla takip ediliyor. Bu gelişmeler, Putin ve Rusya Güvenlik Konseyi'nin İran krizini değerlendirmesi ile yakından ilişkilidir.

ABD'nin Ortadoğu'daki Askeri Yapısı

ABD'nin bölgedeki operasyonları US Central Command (CENTCOM) tarafından yürütülüyor. El Cezire'nin verdiği bilgiye göre, bölgede 40-50 bin arasında ABD askeri bulunuyor. Bu askerler kalıcı üsler, geçici tesisler ve ortak üsler arasında dağılıyor. Dış İlişkiler Konseyi adlı düşünce kuruluşu, ABD'nin bölgede en az 19 farklı noktada hem kalıcı hem geçici üs ağı işlettiğini bildiriyor. Bunların sekizi Bahreyn, Mısır, Irak, Ürdün, Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve BAE'de bulunuyor.

Bu üsler hava operasyonları, deniz kontrolü, füze savunması, istihbarat toplama, lojistik ve terörle mücadele gibi alanlarda kullanılıyor. ABD'nin üsleri genellikle ev sahibi ülke topraklarında yer almakla birlikte, bu üsler ev sahibi ülkenin egemenliği altında kalıyor. ABD, bu üsleri kullanma ve asker konuşlandırma hakkını ikili savunma anlaşmalarıyla sağlıyor. Dolayısıyla ABD, genellikle üslerin sahibi değil, uzun süreli kullanıcısı konumunda.

ABD Kontrolündeki Üsler

Bu üsler, günlük askeri kullanım ve operasyon açısından ABD tarafından yönetiliyor. Katar'daki El Udeid Hava Üssü, CENTCOM'un ileri karargahı olarak hizmet veriyor ve yaklaşık 10 bin ABD askeri burada bulunuyor. Bahreyn'deki Deniz Destek Faaliyetleri Merkezi ise yaklaşık 9 bin personel barındırıyor ve 5'inci Filonun ana komuta merkezi olarak görev yapıyor. Her iki üs de teknik olarak ev sahibi ülkenin toprağı olmakla birlikte, ABD'nin ulusal askeri varlığının önemli parçaları.

ABD'nin Erişim Sağladığı Ülkelerdeki Üsler

Bu modelde ABD, üsleri sürekli kontrol etmiyor ancak ihtiyaç halinde kullanabiliyor. Kuveyt'teki Arifjan Kampı, Ortadoğu'daki ABD operasyonları için önemli lojistik ve komuta merkezi işlevi görüyor. BAE'deki El-Dhafra Hava Üssü gelişmiş gözetleme ve muharebe operasyonlarına destek sunuyor. Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü, Patriot ve THAAD füze savunma sistemlerine ev sahipliği yapıyor. Ürdün'deki Muvaffak El-Salti Üssü, özellikle Suriye ve Irak operasyonları için kullanılıyor.

Koalisyon Üsleri

Irak ve Suriye'de IŞİD'e karşı kurulan uluslararası koalisyon kapsamında kullanılan üslerde ABD tek başına kontrol sahibi değil. Irak'taki Ayn el-Esad ve Erbil Hava Üsleri ile Suriye'nin kuzeydoğusundaki küçük ABD üsleri, çok uluslu koalisyonun ortak kullanımında bulunuyor.

NATO Üsleri ve Türkiye

NATO'ya bağlı üsler de bölgede var ve ABD önemli kullanıcıları arasında yer alıyor. Türkiye'de ise doğrudan ABD toprağı sayılan bağımsız bir üs bulunmuyor ancak NATO ve ikili anlaşmalar kapsamında ABD askerlerinin kullanımına tahsis edilmiş tesisler mevcut. Milli Savunma Bakanlığı, bu tesislerin Türkiye'ye ait olduğunu ve "Türk Üssü" statüsünde olduklarını belirtiyor.

Adana'daki İncirlik Hava Üssü, Türk Hava Kuvvetleri'ne ait olmakla birlikte ABD Hava Kuvvetleri'nin 39. Hava Üssü Kanadı burada konuşlu. Üs, bölgesel operasyonlar için lojistik destek ve havadan yakıt ikmali merkezi olarak kullanılıyor. Ayrıca, burada NATO'nun nükleer caydırıcılık politikası kapsamında taktik nükleer silahların depolandığı biliniyor.

Malatya'daki Kürecik Radar İstasyonu, NATO Avrupa Aşamalı Adaptif Yaklaşımı (EPAA) kapsamında balistik füze tehditlerine karşı erken uyarı sağlamak amacıyla kurulmuş ve teknik operasyonları ABD ordusu tarafından yürütülüyor. İzmir Hava İstasyonu ise NATO Müttefik Kara Komutanlığı (LANDCOM) karargahına ev sahipliği yapıyor ve ABD Hava Kuvvetleri'nin 425. Hava Üssü Filosu tarafından destekleniyor. Bölgedeki son gelişmeler ve misilleme saldırıları hakkında daha fazla bilgi için ABD ve İsrail'in İran'a koordineli füze saldırıları haberimizi okuyabilirsiniz.