ABD Merkez Kuvvetler Komutanı Amiral Brad Cooper, 3 Mart 2026 Salı günü gerçekleştirdiği video brifingde, İran'ın son balistik füze fırlatma rampalarını hedef aldıklarını açıkladı. Cooper, operasyonun amacının Tahran’ın balistik füze yeteneklerini tamamen ortadan kaldırmak olduğunu belirtti. Ayrıca, İran’ın ABD ve müttefiklerine yönelik saldırı kapasitesinin azaldığını vurguladı.

Çatışmaların başlamasından sonra, Tahran 500’den fazla füze ile İsrail, ABD üsleri ve Basra Körfezi’ndeki diğer hedeflere saldırdı. Bu saldırıların çoğu engellendi ancak son günlerde büyük çaplı füze saldırılarında belirgin bir azalma gözlemlendi. ABD Merkez Komutanlığı'nın 4 Mart 2026 Çarşamba günü açıkladığı verilere göre, İran'ın füze fırlatma sayısı son dört günde %86 oranında düştü.

Füze Şehirlerindeki Temel Zayıflık

Wall Street Journal’ın haberine göre, Kaliforniya’daki James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi araştırma görevlisi Sam Lair, İran’ın füze şehirlerindeki en büyük kusurun, hareketli rampaların artık hareket etmemesi ve kolay hedef haline gelmesi olduğunu belirtti. Savaş öncesi Tahran yönetimi, bazı füze rampalarını sığınaklardan çıkararak farklı bölgelere dağıtmıştı. Ancak ABD medyasındaki iddialara göre bu hamle, hedeflerin tespiti kolaylaştırmaktan öteye gitmedi.

Uzmanlar, İran hava savunma bataryalarının büyük ölçüde işlevsiz kalmasının ardından ABD ve İsrail’in bazı bilinen füze üsleri üzerinde gözetleme uçaklarıyla gözlem yaptığını ve faaliyet belirtileri görüldüğünde insanlı savaş uçakları veya silahlı insansız hava araçlarıyla saldırdığını aktarıyor. İran’ın elindeki binlerce orta ve kısa menzilli füzenin büyük kısmı, çoğunlukla ABD ve İsrail tarafından bilinen yeraltı üslerinde bulunuyor. Bu durum İran’ın misilleme kapasitesini ciddi biçimde kısıtlıyor.

Uydu Görüntüleri Operasyonun Boyutunu Gösterdi

Son günlerde çekilen ticari uydu görüntüleri, hava saldırılarının büyüklüğünü ortaya koydu. Güneydeki Şiraz kenti yakınlarında birkaç üs defalarca vuruldu. Martin Center tarafından yayımlanan uydu fotoğraflarında, yeraltı üslerinden mobil füze fırlatma rampalarının füzelerini ateşlemeden önce imha edildiği görüldü. Bu gelişmeler, UAEA ve uydu görüntüleri ile İran nükleer tesislerindeki durum hakkında yapılan açıklamalarla da paralellik gösteriyor.

2 Mart’ta çekilen Şiraz uydu görüntüsünde, imha edilen rampalardan birinin yakınında kırmızımsı duman tespit edildi. Lair, bunun bir füzeden nitrik asit yakıtının sızmasına işaret ettiğini ifade etti. İsfahan yakınlarındaki bir üsse ait 1 Mart fotoğrafında, sağlam görünen bir füze rampasının yakınında oluşan kraterin, ABD veya İsrail savaş uçağının saldırı girişiminde bulunduğunu ancak ıskaladığını gösterdiği belirtildi. Ertesi gün çekilen görüntüler ise yeraltı tesislerine yapılan ağır bombardımanın izlerini ortaya koydu.

Kermanshah ve Tebriz yakınlarındaki bazı üslerin girişlerinde ağır hasar ve çökmeler tespit edildi. Bu bilgiler, ticari uydu görüntüleme şirketi Planet’in 1-3 Mart tarihli fotoğraflarına dayandırıldı.

Sınırlı Mühimmat ve Zaman Baskısı

Analistler, ABD hava saldırılarının İran’ın güneyindeki üsleri hedef alırken, İsrail savaş uçaklarının kuzeydeki tesislere odaklandığını belirtiyor. Horgo, Hacıabad ve Cem kasabaları yakınlarındaki üç füze üssü daha vurulan bölgeler arasında yer aldı.

Uzmanlar, yer üstü hedeflerine yönelik saldırı kararının iki ana faktöre dayandığını ifade etti: İran’ın çok sayıda tesise sahip olması ve ABD cephaneliğinde yeraltı tesislerine nüfuz edebilen sığınak delici bombaların sayısının sınırlı olması. Bu durum, Pentagon’un çatışmanın erken dönemlerinde Tahran’ın füzelerini etkisiz hale getirmesi gerektiğini gösteriyor.

İran’ın Dayanıklılığı Belirsiz

Washington merkezli düşünce kuruluşu CNA Corp’un araştırma analisti Decker Eveleth, İran cephaneliğinin bilinmemesinin belirsizlik yarattığını ve bunun da İran’a avantaj sağladığını belirtti. Eski ABD füze uzmanı Colin David, saldırıların dalgalar halinde gerçekleştiğini ve her dalgada 2-3 hedefin yok edildiğini, birçok dalgadan sonra üslerin etkinliklerini kaybettiğini söyledi.

Füze Şehirlerinin Güncel Durumu

İran yıllardır füze şehirleriyle ilgili propaganda videoları yayımlıyor. Mart 2025’te, üst düzey komutanların gezindiği ve yeni büyük yeraltı tesislerinden biri olduğu iddia edilen videoda yerin adı belirtilmemişti. Tahran ayrıca bazı üslerinde, füzeleri yüzeye çıkarmadan ateşleyebilen ilkel yeraltı siloları inşa etti.

David, İran’ın güneyindeki Hurmuc kasabası yakınlarında, füzeleri yüzeye çıkarmadan ateşleyebilen 9 yeraltı silosu bulunduğunu, bu siloların Basra Körfezi’ne bakan bir dağın yamacına kazılmış derin çukurlardan oluştuğunu söyledi. Ayrıca silolara mekanik yükleyicilerin, füzelerin mobil rampalar yerine tren rayları üzerindeki silolara taşınmasını sağladığını aktardı.

Eveleth ise İran’ın rampaların yeniden kullanımındaki teknik zorluklar nedeniyle yeraltından füze ateşleme fikrinden büyük oranda vazgeçtiğini ve bunun füze şehirlerinin operasyonel kapasitesini daha da kısıtladığını kaydetti.

İran, silahlı insansız hava araçları (SİHA) ve aralıklı füze fırlatmaları ile saldırılarını sürdürürken, analistler Tahran yönetiminin rejimin çökme tehlikesiyle karşı karşıya kalması durumunda en güçlü ve uzun menzilli füzelerinden bazılarını son çare olarak saklayabileceği görüşünde. Bu gelişmeler, İran'ın görünmez füzeleri ve bölgedeki askeri gerilim bağlamında önem kazanıyor.