ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran ile yaşanan çatışma nedeniyle müttefiklerin ABD ve İsrail'in savaşına destek vermemesinin ardından Washington'ın NATO ile olan ilişkilerini gözden geçireceğini açıkladı. Bu açıklama, Başkan Donald Trump'ın NATO'dan çekilme ihtimaliyle ilgili sözleriyle paralellik gösteriyor.

Salı akşamı Fox News'e konuşan Rubio, "Maalesef bu çatışma sona erdiğinde bu ilişkiyi yeniden değerlendirmek zorunda kalacağımız kesin" dedi. Ayrıca "Ülkemiz açısından NATO'nun değerini tekrar ele alacağız" ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın Katılım Konusundaki Çekinceleri

Rubio'nun bu uyarısı, bir hafta içinde yaptığı ikinci benzer açıklama oldu. Avrupa liderleri ise ABD'nin İran ile çatışmaya aktif katılım çağrılarına karşı direnmeye devam ediyor. G7 dışişleri bakanları geçen hafta, savaşın kritik dönemi geçtikten sonra Hürmüz Boğazı'nda görev alacaklarını belirtti ve Karadeniz Girişimi gibi BM öncülüğünde bir misyon önerdi.

NATO Üslerine Erişim ve İttifakın Geleceği

Uzun süredir NATO destekçisi olan Rubio, ittifakın geçmişte ABD'ye üye ülkelerdeki askeri üsler üzerinden güç projeksiyonu sağlama avantajı sunduğunu vurguladı. Ancak bazı Avrupa ülkelerinin ABD üslerine erişimi kısıtlaması nedeniyle bu düzenlemenin sorgulanabileceğini belirtti. Bazı ülkeler, saldırıların düzenlenmesi için üs erişimini engelledi.

Rubio, savaş sona erdikten sonra kapsamlı bir inceleme yapacaklarını ifade ederek, "Eğer NATO ittifakı, ABD'nin çıkarlarını savunmak için üsleri kullanamayacağı bir noktaya gelirse, NATO tek taraflı bir ilişkiye dönüşür" dedi. Ayrıca, "NATO'nun Avrupa'yı koruması anlamına geliyor ama ihtiyaç duyduğumuzda üs kullanım hakkı verilmezse bu iyi bir düzenleme olmaz" diye ekledi.

Trump'ın Çelişkili NATO Açıklamaları

Trump, ABD'nin ittifaktaki rolüne dair çelişkili ifadeler kullandı. Son açıklamasında, İran savaşına katılmayı reddettiği için NATO'yu "kağıttan kaplan" olarak nitelendirdi ve ittifaktan çekilmeyi ciddi şekilde düşündüğünü söyledi. Ancak daha sonra The Telegraph'a verdiği röportajda, Washington'ın 76 yıldır parçası olduğu NATO'dan ayrılmasının değerlendirme dışında olduğunu belirtti.

Trump, "Hiçbir zaman NATO'dan etkilenmedim, onların kağıttan kaplan olduğunu biliyordum ve Putin de bunu biliyor" dedi.

Avrupa Liderlerinden NATO'ya Destek

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise NATO'yu savunarak, ittifakı "dünyanın gördüğü en etkili askeri birlik" olarak tanımladı. Starmer, "NATO onlarca yıldır bizi güvende tuttu ve biz NATO'ya tamamen bağlıyız" diye konuştu.

Avrupalı Ülkelerin Askeri Katılım Konusundaki Çekinceleri

İran savaşı, Avrupalı müttefiklerde endişe yaratıyor. Bazı ülkeler, çatışmayla bağlantılı askeri faaliyetler için hava sahalarını açmayı reddetti. ABD ve İsrail saldırılarını eleştiren İspanya, savaşta kullanılan ABD uçaklarının hava sahasını veya üslerini insani yardım dışındaki amaçlarla kullanmasına izin vermeyeceğini duyurdu. Fransa da İsrail'e malzeme taşıyan bazı askeri uçuşları kısıtladı. Bu durum, Trump'ın sert tepkisini çekti.

Trump, Truth Social'da Fransa'yı askeri uçuşları engellemekle suçladı ve "hiç yardımcı olmamakla" itham etti.

Polonya ise ABD'nin Körfez'e Patriot hava savunma sistemlerini yeniden konuşlandırma talebini reddetti. Polonya Savunma Bakanı Władysław Kosiniak-Kamysz, "Patriot bataryalarımız Polonya hava sahasını ve NATO'nun doğu kanadını korumak için kullanılıyor ve bu değişmiyor" dedi.

Stratejik Deniz Yolu ve Enerji Güvenliği

Bu gelişmeler, çatışmanın yoğunluğu nedeniyle ABD'nin askeri stokları üzerindeki baskının artmasıyla aynı zamanda gerçekleşiyor. Washington, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanması için Avrupalı müttefiklerine çağrıda bulundu. İran'ın geçişleri fiilen engellemesi, küresel enerji piyasalarında ciddi aksamalara yol açtı ve petrol ile gaz fiyatlarında sert artışlara neden oldu.

Yaklaşık 30 ülke, boğazın tekrar açılması için bir "gönüllüler koalisyonu" kurulmasını görüşüyor ancak bunun çatışmalar sona erdikten sonra gündeme gelmesi bekleniyor.

Rubio'dan Avrupa'nın İrade Eksikliğine Eleştiri

Rubio, Avrupa'nın İran konusundaki isteksizliğinin transatlantik işbirliği açısından daha geniş sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Bazı Avrupalı liderlerin çatışmanın "Avrupa'nın savaşı olmadığı" yönündeki açıklamalarına atıfta bulunan Rubio, ABD'nin Rusya'ya karşı Ukrayna'ya destek konusunda öncü rol oynadığını hatırlattı.

Geçen hafta Fransa'daki G7 dışişleri bakanları toplantısında Rubio, "Ukrayna Amerika'nın savaşı değil ama biz bu mücadeleye diğer tüm ülkelerden daha fazla katkı sağladık. Bu, başkanın sonraki süreçte dikkate alması gereken bir konu" dedi.

Euronews, NATO'dan yorum talep etti; haber yayına kadar yanıt alınmadı.