28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların birinci ayı geride kalırken, ABD'nin uzun sürecek kara operasyonu hazırlıkları iddiaları gündemde kalmaya devam ediyor. İran'ın bölgedeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırıları sürerken, tarihçi Prof. Dr. Erhan Afyoncu CNN Türk'te katıldığı programda bölgedeki gelişmeleri ve İran'ın tarihsel savunma reflekslerini değerlendirdi.

İran'ın Tarihsel ve Demografik Yapısı

Prof. Dr. Afyoncu, İran'ın tarih boyunca Türklerin yönettiği bir devlet olduğunu belirtti. "İran dediğimiz devlet, 1055 yılından itibaren Türklerin idaresindedir. Büyük Selçuklular, ardından Moğol hakimiyeti, Akkoyunlular, Karakoyunlular ve 1501'de Safeviler gelmiştir. 1920'lerde ise ilk defa 900 yıl sonra İran asıllı Pehlevi Hanedanı kurulmuştur," ifadelerini kullandı.

Afyoncu, İran'da güçlü bir Türk nüfusunun bulunduğunu vurgulayarak, "İran'ın önemli bir Türk kimliği vardır ancak aynı zamanda ciddi bir Fars kültürü de söz konusudur. Doğudan gelen devletler tarih boyunca batıdaki devletleri hep yenmiştir. Ancak yerleşik kültür, bölgedeki halkları etkileyerek Fars devlet anlayışını şekillendirmiştir," dedi.

Osmanlı-İran Tarihsel Mücadelesi

Afyoncu, Osmanlı İmparatorluğu ile İran arasındaki savaşların tarihine değinerek, İran'ın coğrafyasını bir savunma kalkanı olarak kullandığını açıkladı. Çaldıran Savaşı öncesindeki süreci anlattı: "Osmanlı, İran'ı defalarca mağlup etmiştir. Tarihçiler bile tam olarak bilmez, Osmanlı Tebriz'i 9 kez fethetmiştir. 1514’te Yavuz Sultan Selim, 1534’te Pargalı İbrahim Paşa ve Kanuni Sultan Süleyman defalarca bölgeyi almıştır. Ancak 9 kez alınmasına rağmen elde tutulamamıştır. Bunun sebebi lojistik ikmal noktalarının eksikliği ve coğrafi zorluklardır."

Afyoncu, İranlıların Osmanlı ordusuyla açık meydan muharebesi yapmanın yenilgi anlamına geldiğini anladığını belirterek, "İran geri çekilerek yıpratma savaşlarına yöneldi, Osmanlı’yı lojistik imkanlarından uzak tutup yıprattı," dedi.

İran'ın geri çekilirken uyguladığı taktiklere de değinen Afyoncu, şunları aktardı: "Doğu Anadolu’ya girildiğinde geniş bir coğrafya başlar, ardından plato gelir. İranlılar yerleşim yerlerini yakar, su kuyularını zehirler ve hayvanları telef ederler. Osmanlı'nın en büyük problemi topları taşıyacak hayvanların ölmesiydi. Ayrıca toplar toprak altına gömülürdü."

ABD'nin Olası Kara Harekatı ve Tarihsel Perspektif

Afyoncu, ABD'nin İran’a yönelik olası kara harekatı planlarına tarihsel perspektiften yaklaşarak, "İran bu coğrafyayı tarih boyunca savunma amacıyla çok iyi kullanmıştır. Kara savaşı yapacak mı yapmayacak mı? Gözlemim, 3-5 bin kişilik bir kuvvetle İran’a kara harekatı yapılmasının mümkün olmadığı yönünde," ifadelerini kullandı.

ABD'nin stratejik hedeflerinden biri olan Hark Adası ve bölgeye ek asker sevkiyatı ile ilgili senaryoları da değerlendiren Afyoncu, operasyonun sürdürülebilirliğine dikkat çekti: "Hark Adası, Basra Körfezi'nin derinlerinde bir bölgedir. Oraya taş atılsa taşla savunulur. Hava indirme yapıldı, deniz piyadeleri ele geçirdi, sonra ne olacak?"