ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın Washington'un 15 maddelik ateşkes teklifini reddetmesine ve kendi kapsamlı karşı taleplerini açıklamasına rağmen iki taraf arasında anlaşma sağlanması için istekli olduğunu belirtti. Ancak Tahran yönetimi, bu süreçte İsrail ve Körfez ülkelerine yönelik yeni saldırılar düzenlemeye devam ediyor.

Diplomatik Girişimler ve Arabuluculuk Çabaları

Çarşamba günü erken saatlerde Pakistan, Türkiye ile birlikte olası arabulucular arasında yer aldığını ve ABD'nin taleplerini İranlı yetkililere ilettiğini açıkladı. Yapılan bu girişimin, bölgedeki düzen ve barışın yeniden tesis edilmesine yönelik diplomatik bir süreci başlatma amacı taşıdığı bildirildi.

Trump yönetiminin önerisine aşina olan Pakistanlı yetkililer, anlaşmanın yaptırımların hafifletilmesini, İran'ın nükleer programının geri çekilmesini, füze kapasitesinin sınırlandırılmasını ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını içerdiğini ifade etti. Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir noktadır.

İran'ın Karşı Talepleri ve Resmi Ret

İran devlet televizyonu aracılığıyla Beyaz Saray'ın talepleri reddedildi ve Tahran yönetimi kendi şartlarını açıkladı. Bunlar arasında savaş tazminatı, kendisine karşı yeni saldırıların önlenmesi için garanti, yetkililere yönelik suikastların durdurulması ve stratejik su yolundaki egemenliğinin tanınması bulunuyor. Ayrıca İran, ABD ile doğrudan ya da dolaylı herhangi bir müzakere yürütülmediğini vurgulayarak Trump’ın görüşmelerle ilgili açıklamalarını yalanladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, “Şu ana kadar düşmanla herhangi bir müzakere yapılmadı ve böyle bir planımız da yok,” şeklinde konuştu.

Trump'ın Açıklamaları ve Tansiyonun Artışı

Öte yandan Trump, Çarşamba akşamı Cumhuriyetçi Parti bağış etkinliğinde yaptığı konuşmada, İranlı yetkililerle görüşmelerin sürdüğünü savundu. Trump, "Aslında müzakere ediyorlar ve bir anlaşma yapmayı çok istiyorlar ancak bunu söylemekten korkuyorlar," ifadelerini kullandı.

Bu açıklamalar, savaşın 27. gününe girerken ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarını artırdığı bir dönemde geldi. Trump, Çarşamba günü erken saatlerde İran'ın ABD ile anlaşma yapmaması halinde "cehennemi yaşatmaya" hazır olduğunu belirterek, onları "daha önce hiç vurulmadıkları kadar sert" vurmakla tehdit etmişti.

İran'da ve Bölgedeki Saldırılar

İsfahan’daki aktivistler, Perşembe günü erken saatlerde başkent Tahran’ın yaklaşık 300 kilometre güneyinde bulunan ve ülkenin en büyük hava üsleri ile askeri tesislerinden bazılarına ev sahipliği yapan kente büyük saldırılar düzenlendiğini bildirdi. Bu kent aynı zamanda Haziran ayında ABD tarafından bombalanan nükleer tesislere de sahip.

İran'da Devrim Muhafızları'na yakın yarı resmi bir haber kuruluşu, ayrıntı vermeden saldırıların "iki yerleşim bölgesini" hedef aldığını açıkladı. Ayrıca doğudaki Meşhed kentinde çok sayıda patlama meydana geldiği bildirildi.

Öte yandan Tel Aviv ve İsrail'in merkezindeki şehirlerde yaklaşan füze saldırılarına karşı sirenler çaldı. Yetkililer, son saldırıların doğrudan İran'dan mı yoksa Lübnan merkezli Hizbullah tarafından mı gerçekleştirildiğine dair net bilgi vermedi.

Tahran yönetimi, Körfez bölgesindeki ve çoğunda ABD üsleri bulunan komşu ülkelere yönelik insansız hava aracı ve füze saldırılarını da sürdürüyor. Saldırıların askeri hedeflerin yanı sıra sivil alanlar ve enerji altyapısını da vurduğu belirtiliyor.

Petrol Ticareti ve Ekonomik Etkiler

Küresel petrol ticaretinin kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda sevkiyat ve petrol ihracatı neredeyse durma noktasına geldi. Bu durum, dünya genelinde petrol fiyatlarının hızla yükselmesine yol açtı. Uluslararası referans kabul edilen Brent petrolünün varil fiyatı Perşembe günü yaklaşık 104 dolar seviyesinde işlem gördü. Bu, savaş öncesi döneme kıyasla yaklaşık %60’lık artış anlamına geliyor.

Can Kaybı ve İnsanî Durum

Savaşta can kayıpları artmaya devam ediyor. İran'dan gelen son verilere göre ölü sayısı 1,500’ü aşarken, Lübnan sağlık yetkilileri İsrail saldırılarında yaklaşık 1,100 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. İsrail’de ölü sayısı 20’ye yükselirken, ABD tarafında hayatını kaybedenlerin tamamı asker olmak üzere 13 kişi olarak bildirildi. Körfez ülkelerinde ise İran’ın misilleme saldırılarında en az 22 kişinin yaşamını yitirdiği açıklandı.

Bu gelişmeler, ABD ve İran müzakereleri öncesi öne çıkan üç kilit isim ve ABD ve İran arasındaki anlaşma belirsizliği ile bağlantılı olarak değerlendiriliyor.