ABD ve İran arasında yapılacak müzakerelerin önünde ciddi beş engel bulunuyor. Pakistan'ın başkenti İslamabad'da gerçekleşecek görüşmeler öncesinde güvenlik önlemleri artırıldı ve taraflar arasında umut verici bir atmosfer oluşsa da, önemli sorunlar çözülmeyi bekliyor. Bu gelişmeler, Pakistan'da ABD-İran barış görüşmeleri öncesi güvenlik önlemleri ile yakından ilişkilidir.

Müzakere Ortamı ve İlk İşaretler

Pakistanlı yetkililer, iki tarafın güvenini kazanmış durumda ve sürecin olumlu ilerleyebileceğine dair mesajlar veriyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İranlı tarafın iyi niyetle masaya gelmesi halinde ABD'nin de karşılık vereceğini söyledi. Ancak oyalamaya yönelik adımların karşılığında ABD'nin tavrının sertleşebileceği uyarısında bulundu.

Hizbullah ve Bölgesel Gerilimler

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeskiyan, Lübnan'daki gelişmelerin müzakerelere zarar verebileceğini belirtti ve İran'ın Lübnanlı müttefiklerini terk etmeyeceğini ifade etti. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ise Hizbullah konusunda ateşkes seçeneğinin olmadığını vurguladı. İsrail'in Beyrut'un güney banliyölerinde yaptığı tahliye uyarıları henüz başka bir askeri adımı tetiklemedi. ABD Dışişleri Bakanlığı, İsrail ile Lübnan arasında Washington'da doğrudan görüşmeler yapılacağını açıkladı ancak bu adımın İran'ı tatmin edip etmeyeceği belirsizliğini koruyor.

Hürmüz Boğazı ve Petrol Taşımacılığı

Hürmüz Boğazı, müzakerelerin önünde durabilecek bir diğer kritik konu. ABD eski Başkanı Donald Trump, İran'ın Boğaz'dan gemi geçişlerinde sorun çıkardığını belirtti ve bu durumu "haysiyetsizlik" olarak nitelendirdi. İran, Boğaz üzerinde tam hakimiyet kurduğunu ve geçişleri düzenleyecek yeni kurallar getirdiğini ilan etti. Yeni rota değişiklikleri ve mayın tehdidi gerekçesiyle bazı gemilerin geçiş için yüksek ücretler ödemesi gündemde. Trump ise bu ücretlerin kaldırılması gerektiğini savunuyor. Bu konu, Ortadoğu'daki yeniden yapılanma süreci ve ateşkes görüşmeleri kapsamında da önemli bir gündem maddesidir.

Nükleer Anlaşmazlık

En uzun süredir çözülemeyen mesele ise nükleer program. İran, nükleer silah üretme niyetinde olmadığını söylese de Batılı hükümetler bu beyana şüpheyle yaklaşıyor. İran, sivil amaçlı uranyum zenginleştirme hakkının uluslararası alanda tanınmasını istiyor. Trump yönetimi ise İran'ın tüm uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmasını talep ediyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran'ın nükleer silah ya da yolunu oluşturma kapasitesine sahip olmaması gerektiğini belirtti. 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) detayları müzakereciler için önemli referans noktası olmaya devam ediyor.

Bölgesel Müttefikler ve Yaptırımlar

İran'ın bölgesel nüfuzunu sağlayan müttefikleri arasında Lübnan'daki Hizbullah, Yemen'deki Husiler, Gazze'deki Hamas ve Irak'taki milisler bulunuyor. Bu ağ, İran'ın İsrail ve ABD ile olan krizlerinde stratejik savunma işlevi görüyor. Ancak İran ekonomisi zor günler geçirirken halkın bir bölümü dış müdahalelerin azaltılıp yaşam standartlarının iyileştirilmesini talep ediyor. İran ise müttefiklerinden vazgeçmeye hazır görünmüyor.

İran, onlarca yıldır süren uluslararası yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf, 10 Nisan'da yaklaşık 120 milyar dolar değerindeki dondurulmuş İran varlıklarının görüşmeler başlamadan önce serbest bırakılması gerektiğini belirtti. Ancak Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in 7 Nisan'daki ateşkes duyurusunda böyle bir ifade yer almadı. Kalibaf'ın hangi anlaşmaya atıfta bulunduğu net değil. Trump yönetiminin böyle büyük bir tavizi vermeye istekli olması ise düşük ihtimal olarak değerlendiriliyor. Bu bağlamda, ABD ve İran'ın İslamabad'daki kritik müzakereleri konusundaki gelişmeler takip edilebilir.