ABD ile İran, Başkan Donald Trump’ın Tahran’a verdiği teslim olma süresinin dolmasına bir saat kala, Salı gecesi iki haftalık bir ateşkes üzerinde uzlaştı.

Başkan Trump, İran’ın anlaşmayı kabul etmemesi halinde tüm medeniyetin yok olacağı yönündeki önceki sert uyarılarından geri adım attı. Trump, sivil altyapı kapsamında olan köprüler ve enerji tesislerine yönelik saldırıları şimdilik erteledi.

Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada, "İran İslam Cumhuriyeti’nin Hürmüz Boğazı’nı tam, derhal ve güvenli şekilde açmayı kabul etmesi koşuluyla, İran’a yönelik bombardıman ve saldırıları iki hafta süreyle askıya almayı kabul ediyorum" dedi.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, ateşkesi kabul ettiğini duyurdu ve ABD ile görüşmelerin Cuma günü İslamabad’da başlayacağını açıkladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin İran ordusunun kontrolü altında sağlanacağını belirtti. Ancak bu durumun, Tahran’ın boğaz üzerindeki denetimini hafifletip hafifletmeyeceği henüz netleşmedi.

Bölgede Saldırılar Devam Ediyor

Ateşkesin yürürlüğe gireceği zaman açıklanmazken, Çarşamba sabahı erken saatlerde İsrail, İran ve Körfez bölgesinde saldırıların sürdüğü bildirildi.

İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun ofisi, ateşkesi kabul ettiklerini ancak bunun Lübnan’ı kapsamadığını belirtti. Pakistan Başbakanı’nın aracılık ettiği görüşmelere göre ateşkes, İsrail ve Hizbullah arasındaki Lübnan’daki çatışmaların durdurulmasını öngörüyor.

Ateşkes Planındaki Detaylar

İran, 10 maddelik ateşkes planının Farsça yayınlanan versiyonunda nükleer program için "zenginleştirmenin kabulü" ifadesine yer verirken, İngilizce versiyonlarda bu ifade belirsizliğini koruyor.

Başlangıçta Trump, İran’ın savaşı sona erdirmek için "uygulanabilir" 10 maddelik bir plan sunduğunu belirtmiş, ancak daha sonra ayrıntıya girmeden bunu sahte olarak nitelendirmişti. Trump, İran’ın nükleer programını tamamen sona erdirmenin savaşın kilit noktası olduğunu vurguladı.

Hürmüz Boğazı’nda Nakliye Ücretleri

Müzakerelere doğrudan katılan isminin açıklanmasını istemeyen bir bölgesel yetkiliye göre, plan kapsamında Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerden hem İran hem de Umman ücret alacak. Yetkili, İran’ın elde edeceği geliri yeniden inşaat projelerinde kullanmayı planladığını söyledi.

İran’ın kalıcı ateşkes için talep ettiği şartlar arasında ABD muharip güçlerinin bölgeden çekilmesi, yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması yer alıyor.

Ateşkesin Ekonomik ve Bölgesel Etkileri

Ateşkes açıklamasının ardından petrol fiyatları yüzde 17’den fazla düştü. Savaş nedeniyle ABD’de artan akaryakıt fiyatları, Başkan Trump üzerindeki siyasi baskıyı artırmıştı.

Çarşamba sabahı Asya piyasalarında hisse senetleri yükseldi. ABD ve İsrail, İran’ın askeri kapasitesi, lider kadrosu ve nükleer programını hedef alan saldırılar düzenlerken, İran da İsrail ile Körfez’deki Arap komşularına karşılık verdi. Bu durum, bölgede kaos ve ciddi ekonomik ile siyasi sarsıntılara yol açtı.

Saldırılar ve Can Kaybı

Trump’ın verdiği sürenin dolmasından önce düzenlenen hava saldırılarında iki köprü ve bir tren istasyonu vuruldu. ABD ayrıca, İran’ın petrol üretiminde kritik öneme sahip Hark Adası’ndaki askeri altyapıyı hedef aldı.

Ateşkes ilan edilmesine rağmen, Çarşamba sabahı Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail, Suudi Arabistan, Bahreyn ve Kuveyt’te füze uyarıları devam etti. Yetkililer, Abu Dabi’deki bir gaz işleme tesisinin İran’dan gelen saldırılar sonucu alev aldığını bildirdi.

İsrailli bir askeri yetkili, isminin açıklanmaması şartıyla, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını sürdürdüğünü belirtti. İran da İsrail’e yönelik saldırılarını devam ettirdi.

ABD’li bir yetkili ise, hassas operasyonlar hakkında bilgi verdiği için isminin gizli kalması koşuluyla, ABD ordusunun İran’a yönelik tüm saldırı operasyonlarını durdurduğunu ancak savunma amaçlı faaliyetlerin sürdüğünü söyledi.

Savaşın başlangıcından bu yana İran’da bin 900’den fazla kişinin hayatını kaybettiği bildirildi. Ancak hükümet birkaç gündür can kaybı sayısını güncellemedi.

İsrail’in, İran destekli Hizbullah militanlarıyla çatıştığı Lübnan’da ise bin 500’den fazla kişi öldü, 1 milyondan fazla kişi yerinden edildi. Çatışmalarda 11 İsrail askeri de yaşamını yitirdi.

Körfez Arap ülkeleri ve işgal altındaki Batı Şeria’da ise iki düzineden fazla kişi hayatını kaybederken, İsrail’de 23 kişi, ABD’de ise 13 asker öldü.