ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran ile sağlanan iki haftalık ateşkes kapsamında Hürrmüz Boğazı’nda küresel deniz taşımacılığı için somut geçiş garantileri ve kalıcı barış hedefiyle düzenlenen görüşmelerin ilk turu için Cumartesi günü İslamabad’a vardı. Taraflar, müzakereler öncesinde farklı ön koşullarını kamuoyuyla paylaştı.

ABD heyetine JD Vance liderlik ederken, Başkan Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner de eşlik ediyor. Vance, Pakistan’a hareketinden önce yaptığı açıklamada İran’ı ABD ile “oynamamak” konusunda uyardı ve Amerikan müzakerecilerin bu tür adımlara açık olmayacağını belirtti.

İran heyetinin ise Meclis Başkanı Mohammad Bagher Kalibaf başkanlığında halihazırda İslamabad’da bulunduğu bildirildi. Bu heyetin detayları ve Kalibaf’ın mesajları için İran Heyet Başkanı Kalibaf'tan Dikkat Çeken Rozet ve Kritik Pakistan Görüşmeleri makalesine göz atabilirsiniz.

Yetkililer Pakistan Başbakanı ile Görüştü

Kalibaf başkanlığındaki İran müzakere ekibi, Cumartesi günü Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile bir araya geldi. Ne İran heyeti ne de başbakanlık ofisi bu görüşmeye dair herhangi bir açıklama yapmadı.

ABD cephesinden ise özel temsilci Steve Witkoff, Donald Trump’ın danışmanı ve damadı Jared Kushner ile Başkan Yardımcısı JD Vance, Şerif ile ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdi.

Müzakereler başlarken görüşmelerin ayrıntıları belirsizliğini koruyor. Basında çıkan haberlerde, ABD Başkanı Donald Trump’ın “üzerinde müzakere edilebilecek uygulanabilir bir temel” olarak tanımladığı İran’ın hazırladığı 10 maddelik plan ile Washington’un sunduğu 15 maddelik planın olduğu bildirildi ancak bunlar resmi olarak açıklanmadı.

Gündemdeki Kilit Konular

İslamabad’daki görüşmelerin ana gündem maddeleri arasında yaptırımlar, Hürrmüz Boğazı, nükleer zenginleştirme ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları bulunuyor.

ABD, İran’dan Hürrmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını talep ediyor. İran ise geçiş talebinde bulunan gemilerden transit geçiş ücreti alınmasını ve küçük su yolundaki kontrolünün tanınmasını önerdi ancak ABD bu öneriyi reddetti.

Öte yandan Donald Trump, ABD ve İran’ın burada geçiş ücretleri oluşturmak için “ortak girişim” kurmasını teklif etti ve bu hafta başında Avrupa’da endişe yaratmıştı. Bir komisyon sözcüsü Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Hürrmüz Boğazı, diğer tüm deniz yolları gibi tüm insanlık için bir kamu malıdır ve seyir özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi gerekir,” ifadelerini kullandı.

İran ise mevcut görüşmelerin ancak Lübnan’da ateşkes sağlanması ve bloke edilen İran varlıklarının serbest bırakılması halinde gerçekleşebileceğini düşünüyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı’ya göre Tahran, nükleer programıyla ilgili müzakerelerin ortasında yaşanan iki saldırı nedeniyle ABD ile Cumartesi günkü görüşmelere “derin bir güvensizlikle” giriyor.

Arakçı’nın ofisi sosyal medyadan yaptığı paylaşımla, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının durdurulması çağrısında bulundu ve İran’ın tekrar saldırıya uğraması halinde karşılık vereceğini belirtti.

Bölgede Savaşın Etkileri

Yaşanan savaş, Basra Körfezi’nin dünya ekonomisinden ciddi ölçüde kopmasına yol açarak bölgedeki altı ülkede altyapı hasarına sebep oldu ve küresel petrol fiyatlarını yükseltti.

İsrail saldırılarında İran’da en az 3 bin, Lübnan’da 1.953 kişi hayatını kaybederken, İsrail’de 23 kişi ve Körfez ülkelerinde İran saldırılarında ondan fazla kişi yaşamını yitirdi. Bu çatışmalar ve bölgesel etkileri hakkında daha fazla bilgi için İran, ABD-İsrail Savaşının Sonlandırılması İçin Arabuluculuğa Saygı Bekliyor makalesini okuyabilirsiniz.