Dün, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da ABD ile İran heyetleri arasında kritik bir görüşme gerçekleşti. 2015’ten bu yana ilk kez doğrudan yapılan bu temas, savaş riskini azaltma yönünde umut veren müzakereler kapsamında değerlendiriliyor.

Heyetlerin Gelişi ve Görüşme Mekânı

İran heyeti önceki gece İslamabad’a ulaşırken, ABD heyeti ise sabah saatlerinde kente geldi. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in liderlik ettiği heyette, Başkan Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner yer aldı. İran tarafını ise Meclis Başkanı Muhammed Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi yönetti. Görüşmeler Serena Oteli’nde yapıldı.

İran’ın Ön Şartları ve Pakistan’ın Arabuluculuğu

İran, doğrudan masaya oturmadan önce, yurtdışındaki dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının durdurulması gibi ön şartlar ileri sürdü. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in arabuluculuğu ile İran ikna edilerek üçlü görüşmelere geçildi. Al Jazeera’ya konuşan İran kaynakları, Lübnan’da ateşkes talebinin masaya getirildiğini belirtti.

Görüşmelerin Seyri ve Temel Sorunlar

Heyetlerin ilk iki tur görüşmesi toplamda altı saat sürdü ve kapalı kapılar ardında yapıldı. Yazılı metinler karşılıklı paylaşıldı, ardından üçüncü turda teknik konular ele alındı. Başlangıçta bir gün sürmesi planlanan görüşmelerin ek turlarla uzatılması bekleniyor. Ancak Hürmüz Boğazı konusunda ciddi anlaşmazlıklar yaşandığı, ABD’nin aşırı talepleri nedeniyle sürecin tıkandığı iddia edildi.

Trump’ın Açıklamaları ve Hürmüz Boğazı İddiaları

Görüşmeler devam ederken, ABD Başkanı Donald Trump sosyal medyada, Hürmüz Boğazı’ndaki mayın temizleme çalışmalarının başladığını duyurdu. Trump, Çin, Japonya, Güney Kore, Fransa, Almanya gibi ülkelerle iş birliği içinde süreci gerçekleştirdiklerini belirtti ve Tahran’ın mayın döşeyen gemilerinin batırıldığını iddia etti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı da mayın temizleme görevine başladığını açıkladı. İran ordusu ise bu iddiaları yalanlayarak boğazın kontrolünün İran’da olduğunu savundu. Bu gelişmeler, Trump’ın Hürmüz Boğazı uyarıları ve askeri açıklamaları ışığında değerlendirilebilir.

İran’ın Mayınlarla İlgili Zorlukları

ABD yetkilileri, İran’ın savaş haline rağmen Hürmüz Boğazı’nı etkin şekilde açamamasının nedeninin mayınlar olduğunu belirtti. İran, geçen ay yerleştirdiği mayınların tamamını tespit edemiyor ve bu durum müzakere sürecini etkiliyor.

İsrail’in Rolü ve Lübnan’daki Gelişmeler

ABD ve İran’ın İslamabad’daki görüşmelerinde İsrail’in doğrudan yer almaması rağmen, Tel Aviv’in Lübnan’a yönelik saldırıları müzakere sürecini gölgeledi. Lübnan Cumhurbaşkanlığı, ABD arabuluculuğunda İsrail ile ateşkes görüşmelerinin Washington’da başlayacağını duyurdu. Ancak Hizbullah’ın siyasi kanadından tepki geldi. İsrail’in eş zamanlı saldırılarında 357 sivil hayatını kaybetmişti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Washington’daki müzakerelere atıfta bulunarak, barış için Hizbullah’ın silahsızlandırılmasının şart olduğunu ve İran ile savaşa devam edeceklerini belirtti.

İran’dan ABD’ye Mesaj

İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Muhammed Rıza Arif, ABD ile müzakerelerde "Önce Amerika" politikasını benimseyenlerle anlaşabileceklerini, ancak "Önce İsrail" yaklaşımıyla sonuç alınamayacağını söyledi.

Çin’in İran’a Hava Savunma Sistemi Sevkiyatı İddiası

ABD istihbaratına göre Çin, önümüzdeki haftalarda İran’a gelişmiş hava savunma sistemleri, aralarında omuzdan atılan MANPADS füzelerinin de bulunduğu bir sevkiyat yapmayı planlıyor. Sevkiyatın gizlenmesi için üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilebileceği belirtiliyor. Çin yönetimi ise bu iddiaları reddederek silah sevkiyatı yapılmadığını açıkladı.

Uzmanlar, bu sevkiyatın gerçekleşmesi halinde İran’ın hava savunma kapasitesinin güçleneceğini ve bölgedeki askeri dengenin etkilenebileceğini vurguluyor. Geçen hafta İran’da düşürülen Amerikan F-15 savaş uçağının MANPADS ile vurulduğu öne sürülmüştü. Bu konular, Pakistan'da başlayan üçlü ateşkes görüşmeleri ve bölgesel askeri gelişmeler ile bağlantılıdır.