Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin üzerinden dört yıl geçmesine rağmen, Avrupa Birliği hâlâ Rus çeliği ithal etmeye devam ediyor ve bu durum geniş kesimlerde rahatsızlık yaratıyor. Önümüzdeki hafta, Avrupa Parlamentosu üyeleri ile AB üyesi ülkeler, Rus çeliğinin tam olarak yasaklanıp yasaklanmayacağına ilişkin görüşmelere başlayacak.

Yaptırımlar Siyasi Bir Mücadeleye Dönüştü

Başlangıçta bir yaptırım tartışması olarak ortaya çıkan süreç, şimdi siyasi bir mücadeleye evrildi. İsveçli parlamenter Karin Karlsbro, büyük inşaat projeleri için yarı mamul çelik ithalatına ihtiyaç duyduklarını savunan Belçika, İtalya, Çekya ve Danimarka gibi ülkelerin oluşturduğu AB Konseyi’ne karşı hazırlık yapıyor.

Karin Karlsbro, Euronews’e verdiği röportajda, "Putin’in savaş kasasını sınırlamak için mümkün olan her şeyi yapmamış olmamız büyük bir provokasyon. Rus çelik endüstrisi savaşın bel kemiği, Rus savaş makinesinin parçası," ifadelerini kullandı.

Yarı Mamul Çelikte Muafiyetler Devam Ediyor

2022 yılında işlenmiş Rus çeliği ithalatı yasaklanmış olsa da, yarı mamul çelik, bazı ülkelerin sanayilerini koruma gerekçesiyle 2028 yılına kadar muaf tutuldu. Bu durum, yaptırımların kapsamı dışında bırakıldı. Konuyla ilgili bir Avrupalı diplomat, Euronews’e yaptığı açıklamada, "Yarı mamul çelik AB içinde üretilemiyor ancak büyük altyapı projeleri için zorunlu," dedi.

Yıllık 3 Milyon Tonluk İthalat

Karlsbro, AB’nin Rusya’dan yılda yaklaşık 3 milyon ton çelik ithal ettiğini öğrendiğinde şaşırdığını belirtiyor. Bu miktar, İsveç’in yıllık çelik üretimine yakın ve yaklaşık 1,7 milyar euro değerinde. Çeliğin türünün önemli olmadığını vurgulayan Karlsbro, "Bu çeliğin özel ya da yüksek nitelikli olduğuna dair hiçbir gerekçe yok. Bu çeliği almamız için ek bir neden bulunmuyor," diye konuştu.

Yaptırımlar İçin Oybirliği Arayışı

Üye ülkelerin yaptırımlar için gereken oybirliğini aşmak isteyen Karlsbro, Rus çeliği yasağını Avrupa Komisyonu’nun küresel çelik arz fazlasına karşı pazarını korumayı amaçlayan ayrı bir teklifine dahil etti. ABD’nin tarifeleri nedeniyle fazla arzın Avrupa’ya yönelmesi, bu girişimi hızlandırdı. Avrupa Parlamentosu’nun ticaret komitesi bu teklifi 27 Ocak’ta onayladı.

Usul değişikliği ise kritik önem taşıyor. Yaptırımların aksine, ticaret dosyası nitelikli çoğunluk desteği gerektiriyor ve böylece tam yasaklama için veto hakkı olan hükümetler sürecin dışında kalabilir. Konuya yakın bir sektör kaynağı Euronews’e, "Parlamento burada siyaset yapıyor," dedi.

Sanayi İhtiyaçları ve Siyasi İkilem

Rus yarı mamul çeliğine bağımlı bir ülkeyi temsil eden başka bir diplomat ise, yasağın hükümetleri için önemli olduğunu ve bu nedenle 2028 tarihinin belirlendiğini aktardı. Bu durum, AB’nin sanayi ihtiyaçları ile Ukrayna’daki savaş karşısındaki tutumu arasındaki ikilemi gözler önüne seriyor. Bu ikilem, Ukrayna'da gerçek barış için müzakerelerin önemi ile yakından ilişkilidir.

Görüşmeler, Rusya’nın işgalinin dördüncü yılı yaklaşırken başlıyor ve zaman daralıyor. AB’nin haziran ayına kadar Komisyon’un küresel çelik arz fazlasına karşı pazarını koruyacak planını kabul etmesi gerekiyor.

Bir diplomat, Rus çeliğini yasaklama ile aşırı kapasiteye karşı piyasayı koruma dosyalarının "tamamen farklı hedefler" taşıdığını vurguladı. Buna rağmen, aynı diplomat, 2028’e kadar yalnızca kademeli çıkışı destekleyen yeterli sayıda üye ülke bulunmadığı için yasağın kabul edilebileceğini de belirtti. Bu durum, Avrupa'nın güvenliği ve iş birliği konusundaki tartışmaların sürdüğü NATO ve Avrupa'nın güvenlik politikaları bağlamında da değerlendirilebilir.