Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, plastik kirliliğini azaltmak amacıyla plastik çatal, kaşık, tabak, pipet ve kulak pamukları gibi tek kullanımlık ürünlerin satışını yasaklamak için hazırladığı yönetmeliği bu yıl sonunda yürürlüğe koymayı planlıyor.

Yönetmelik Hazırlıkları Son Aşamada

Geçen yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı doğrultusunda, tek kullanımlık plastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak ve AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi ile uyum sağlamak amacıyla hazırlanan yönetmelik taslağı tamamlanmak üzere.

Yakın zamanda kurum görüşüne açılacak taslak, sivil toplum ve sektör temsilcilerinin değerlendirmeleri sonrası yıl sonunda yürürlüğe girecek.

Tek Kullanımlık Plastik Ürünlerin Sonu

Yönetmelik kapsamında, plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS) gıda kapları, içecek kapları ve bardaklar, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi ürünlerin kullanımı sona erecek.

Çevresel ve Ekonomik Kazanımlar

Tek kullanımlık plastiklerin piyasaya arzının durdurulmasıyla yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eşdeğer karbon salımı önlenecek. Ayrıca yaklaşık 1,5 milyar liralık atık yönetim maliyetinde tasarruf sağlanacak.

Alternatif Malzemeler ve Gelecek Hedefler

Plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton gibi çevre dostu alternatifler sunulacak. İlerleyen dönemde ise plastikten yapılmış bazı içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri, ıslak mendil ve yüzey temizleme havlularının tüketimini azaltacak kısıtlamalar ve işaretlemeler de planlanıyor.

Toplumun Tutumu ve Tüketim Verileri

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) iş birliğiyle yapılan araştırmaya göre, vatandaşların %77,65'i günlük hayatta tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. %72,52'si ise bu ürünleri daha az satın almaya olumlu bakıyor.

Ayrıca, katılımcıların %76,40'ı kullanımın kısıtlanmasını, %60,02'si ise yasaklanmasını faydalı buluyor. Alternatif ürünlere yönelimde ise %78,71 kağıt, karton ve ahşap ürünleri, %80,12 ise metal, porselen ve seramik gibi tekrar kullanılabilir ürünleri destekliyor.

2022 yılında Türkiye'de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Bu ürünler arasında kulak pamukları, çatal-kaşık, tabak, pipet, plastik karıştırıcı, gıda kabı, plastik bardak ve içecek şişeleri bulunuyor.

Avrupa'da Uygulamalar

AB'nin 2019'da kabul ettiği Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi kapsamında Fransa, Almanya, İspanya, Hollanda, İrlanda, İtalya, Yunanistan ve Baltık ülkeleri gibi birçok Avrupa ülkesi tek kullanımlık plastik ürünlerin yasaklanması veya kısıtlanması yönünde çeşitli uygulamalar hayata geçirdi.

Bu ülkeler finansal teşvikler, vergi uygulamaları ve alternatif ürünlerin kullanımını destekleyen düzenlemelerle plastik kullanımını azaltmayı hedefliyorlar.