Neandertallerin 59 Bin Yıl Önce Diş Tedavisi Yaptığı Ortaya Çıktı

Yaklaşık 59 bin yıl önce Neandertallerin, çürümüş bir dişi tedavi etmek amacıyla bilinçli bir müdahalede bulunduğu belirlendi. Rusya'nın güneybatısındaki Chagyrskaya Mağarası'nda bulunan bir Neandertal azı dişinde, taş aletlerle açılmış derin bir delik tespit edildi.

Bilimsel Bulgular ve Analizler

Bu delik, dişin içindeki enfekte dokuyu temizlemek için açılmış olabilir. Araştırma, hakemli bilim dergisi PLOS One'da yayımlandı. Kıdemli yazar Kseniya Kolobova, bu bulgunun şimdiye kadar kaydedilen en eski invaziv diş tedavisi kanıtı olduğunu belirtti ve Neandertallerin zihinsel kapasitesi hakkındaki önyargıları sarsabileceğini vurguladı.

Kolobova, "Sembolik sanat, gömü ritüelleri ve karmaşık alet kullanımı gibi diğer bulgularla birlikte, bu diş Neandertallerin bilişsel olarak bizden aşağı olduğu yönündeki eski stereotipleri sorgulatıyor" dedi.

Mağara ve Dişin Özellikleri

Chagyrskaya Mağarası, uzun yıllardır önemli Neandertal fosilleriyle biliniyor. Yaklaşık 59 bin yıllık tortu katmanında bulunan diş, yetişkin bir bireye ait azı dişi olarak tanımlandı. Dişin merkezindeki pulpa boşluğuna kadar uzanan derin bir oyuk tespit edildi. Pulpa, dişin sinir ve kan damarlarını içeren hassas bir bölge olarak biliniyor.

Yüksek çözünürlüklü X-ışını taramalarıyla incelenen delikte, doğal süreçlerle oluşamayacak mikroskobik izler bulundu. Ayrıca, çürüğe işaret eden tipik belirtiler söz konusuydu.

Deneysel Doğrulamalar

Araştırma ekibi, modern insan dişleri üzerinde deneyler yaparak, Chagyrskaya Mağarası'nda bulunan taş uçlarla dişlere delik açtı ve aynı mikroskobik izleri yeniden oluşturmayı başardı. Kolobova, "İzlerin bilinçli insan müdahalesi sonucu oluştuğunu güvenle söyleyebiliriz" ifadesini kullandı.

Operasyonun, diş sahibi hayattayken gerçekleştirildiği; çünkü dişte iyileşme ve kullanım izleri gözlendi. Delik kenarlarının keskin değil, pürüzsüz ve yuvarlak olması ile yüzeyde yiyeceklerle uzun süreli temas sonucu oluşan parlama, işlemin ardından bireyin yaşamaya devam ettiğini gösteriyor.

Tarihten Daha Eski Bir Diş Tedavisi

Neandertallerin daha önce diş temizliği için kürdan benzeri araçlar kullandığı biliniyordu ancak bu bulgu, çok daha ileri bir müdahaleyi ortaya koyuyor. Ayrıca keşif, bilinen en eski diş tedavisinden yaklaşık 40 bin yıl daha eski. Önceki en eski örnek, İtalya'da bulunan 14 bin yıllık bir Homo sapiens dişiydi.

Ağrıyı Azaltmak İçin Yapıldığı Düşünülüyor

Bilim insanları, işlemin şiddetli diş ağrısını hafifletmek için yapılmış olabileceğini belirtiyor. Kolobova, pulpa boşluğunun açılmasının basıncı azaltıp enfekte dokunun temizlenmesini sağlamış olabileceğini ifade etti. Müdahalenin ağrıyı hafifletip enfeksiyonun yayılmasını yavaşlatmış olması muhtemel.

Ancak işlem, özellikle azı dişinin ağızın arka kısmında bulunması nedeniyle hem hasta hem de Neandertal dişçisi için oldukça zorlu ve büyük el becerisi gerektiren bir müdahale olarak değerlendiriliyor. Araştırmacılar, bireyin işlemi kendi kendine yapmış olabileceğini de düşünüyor.

Neandertallerin Tıbbi Bilgisi Yeniden Değerlendiriliyor

Bu bulgunun, Neandertaller hakkındaki mevcut anlayışı kökten değiştirebileceği belirtiliyor. Kolobova, "Keşif, Neandertallerin soyut neden-sonuç ilişkisi kurabildiğini; acıyı dişin içindeki enfeksiyonla ilişkilendirebildiğini ve bunu gidermek için bilinçli bir yöntem geliştirdiklerini gösteriyor" dedi.

Araştırmacılar, bu keşfin diğer bilim insanlarını eski fosilleri yeniden incelemeye teşvik etmesini umuyor. Çünkü Neandertal dişlerinde çürük oldukça nadir görülüyor ve benzer müdahaleler daha önce gözden kaçmış olabilir.

Şimdi ekip, dişin işlem sonrasında balmumu ya da başka organik maddelerle doldurulup doldurulmadığını araştırıyor. Böyle bir kalıntı bulunması durumunda, Neandertallerin tıbbi bilgisine dair anlayış tamamen yeni bir boyut kazanabilir.