Dünya genelinde yapay zeka modellerini desteklemek için yeni veri merkezleri kurma çabaları artarken, araştırmacılar canlı insan hücrelerinin bilişim sistemlerinde kullanılabilirliğini inceliyor. Avustralyalı bir girişim, kullanıcıların canlı insan beyin hücreleri üzerinde "kod çalıştırmasını" mümkün kılan dünyadaki ilk cihazı geliştirdiğini açıkladı.

Canlı Nöronları Elektronik Sistemle Birleştiren Teknoloji

Cortical Labs adlı şirket, laboratuvar ortamında yetiştirilen nöronları silikon tabanlı donanımla entegre ederek, sinirbilimden hastalık modellemeye, robotik ve yapay zekaya kadar çeşitli uygulamaların keşfedilmesine olanak veren bir sistem üretti. CL1 olarak adlandırılan bu sistem, kök hücrelerden elde edilen nöronları elektrik sinyalleri gönderip alabilen çiplere yerleştiriyor.

Cortical Labs'ın baş bilim sorumlusu ve operasyon müdürü Brett J. Kagan, Euronews Next'e verdiği demeçte, "Bu hücreleri daha önce hiç var olmamış ve muhtemelen şimdiye dek kullanamadığımız özelliklere sahip bir şeyi mühendislik temelli bir yaklaşımla inşa etmek için kullanıyoruz. Şu ana kadar elde ettiğimiz sonuçlar oldukça heyecan verici" ifadelerini kullandı. Kagan ayrıca, az miktarda kan veya deri örneğinden sınırsız sayıda hücre üretebilmenin mümkün olduğunu belirtti.

Canlı Hücrelerle Etkileşimli Veri Merkezi

Şirket, Melbourne ve Singapur'da kurmayı planladığı biyolojik bilgi işlem tesislerinde, sistemin birden fazla birimi bulundurulup uzaktan erişilebileceğini açıkladı. CL1, kullanıcıların nöronlarla doğrudan etkileşime geçerek elektrik sinyallerini girdi olarak göndermesine ve hücrelerin gerçek zamanlı tepkilerini analiz etmesine imkan tanıyor.

Ayakkabı kutusu büyüklüğündeki cihaz, geleneksel silikon tabanlı bilgisayarlardan farklı olarak, canlı hücre kültürlerinin yaşamsal besin gereksinimlerini karşılamak üzere besin zengini bir sıvı ile destekleniyor. Cortical Labs'a göre, yaklaşık 120 ünite şu anda Melbourne'deki küçük bir veri merkezinde faaliyet gösteriyor.

Verimlilik ve Etik Perspektifler

Laboratuvarda nöron yetiştirme konsepti yeni olmakla birlikte, Cortical Labs'ın farkı, karmaşık ve özel laboratuvar düzenekleri yerine, daha kolay kullanılabilen standart bir sistem geliştirmiş olması. Bu sayede, önceden aylar veya yıllar süren laboratuvar çalışmaları, saatler ya da günler içinde yapılabiliyor.

Kagan, biyolojinin inanılmaz derecede enerji verimli olduğunu vurgulayarak, "Küçük bir çocuk, bir köpeğin ne olduğunu öğrenmek için sadece birkaç köpek fotoğrafı görürken, makine öğrenimi sistemleri görevlerine bağlı olarak on binlerce, yüz binlerce örneğe ihtiyaç duyuyor" dedi. Ayrıca, biyolojik nöronların belirsiz ve gürültülü verilerle başa çıkma kabiliyetine dikkat çekti.

İnsanlardan elde edilen hücreler, genetik özellikleri yansıtarak bilim insanlarına farklı tedavilere laboratuvar ortamında yanıtları inceleme fırsatı sunuyor. Ancak Kagan, matematiksel hesaplamalarda geleneksel silikon tabanlı bilgisayarların halen daha etkin olduğuna işaret etti.

Şirketin kurucu ortağı, gelecekte biyolojik ve silikon tabanlı yaklaşımların bir arada kullanılarak bilişim sistemlerinin yeteneklerinin artırılacağını söyledi: "Bilişimin geleceği, elimizdeki tüm araçlardan yararlanarak en iyi sonuca ulaşabildiğimiz noktada olacak."

Uzman Görüşleri ve Etik Kaygılar

California Üniversitesi San Diego kampüsündeki Sanford Kök Hücre Eğitimi ve Entegre Uzay Kök Hücre Yörünge Araştırmaları Merkezi Direktörü Alysson R. Muotri, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, basit insan nöron ağı kullanmanın silikon tabanlı sistemlere karşı büyük bir avantaj sağlamayacağını belirtti. Daha karmaşık, üç boyutlu beyin benzeri yapılar (organoidler) ise daha yüksek potansiyel taşıyor ancak hâlâ deneysel aşamada bulunuyor.

Bilişimde insan hücrelerinin kullanımı etik soruları gündeme getirirken, uzmanlar kaygıların sistemin karmaşıklığına bağlı olduğunu ifade ediyor. Muotri, basit nöron ağları için büyük bir etik sorun görmediğini ancak beyin benzeri karmaşık yapıların petri kabında deneyim yaratma potansiyeline sahip olabileceği ve bunun bilinç oluşumuna yol açabileceği uyarısında bulundu.

Bu gelişmelerin yeni düzenlemeler ve denetim mekanizmalarını gerektirebileceğini de sözlerine ekledi. Kagan ise, Cortical Labs'in yaklaşımının hayvan deneylerine olan ihtiyacı azaltarak biyolojik sistemler üzerinde daha fazla kontrol sağlama gibi etik avantajlar sunduğunu belirtti: "Bunun çok daha iyi bir yöntem olduğunu düşünüyoruz."