Max Planck İnsan Bilişsel ve Beyin Bilimleri Enstitüsü'nden Psikolog Prof. Dr. Christian Doeller, Leipzig'deki öğrencilerin beyin fonksiyonlarını incelemek amacıyla tarayıcı tabanlı bilgisayar oyunları oynatıyor. Deneklerin ellerinde, gezinmek veya karar vermek için klavyeler bulunuyor.

Beynin Kodlama İlkeleri Araştırılıyor

Doeller ve ekibi, insan düşüncesinin temelini oluşturan beyin kodlama prensiplerini anlamaya odaklanıyor. Denekler, tarayıcı arka planında sunulan bilgisayar oyununda taksi şoförü rolüne bürünüyor ve A noktasından B noktasına yolcu taşıyorlar. Bu sırada beyin aktiviteleri eş zamanlı olarak ölçülüyor.

Denekler sanal bir şehirde araç kullanırken, beyinleri gerçek bir navigasyon sistemi gibi işlev görüyor. Navigasyon performansı yüksek olanlar, 10 sanal yoldan tamamını doğru yönlendiren ve en kısa rotayı bulan kişiler olarak yüksek beyin aktivitesi sergiliyor.

Beynin Navigasyon Sistemi ve Hafıza İlişkisi

Prof. Doeller'a göre, beyindeki navigasyon sistemleri hafıza, öğrenme ve bilgiyi organize etmekte rol oynuyor. Uzamsal düzenlemeler, kavramları sıralamak ve benzerlikleri görselleştirmek için etkili araçlar olarak kullanılıyor. Sosyolog Niklas Luhmann'ın 90 bin el yazısı notu düzenlediği kutu, beynin bir yansıması olarak değerlendiriliyor ve halen Bielefeld Üniversitesi'nde inceleniyor.

Doeller, bu navigasyon sisteminin yalnızca fiziksel mekanda yön bulmak için değil, aynı zamanda bilgileri hafızaya alma ve düzenleme süreçlerinde de aktif olduğunu belirtiyor.

2010 Yılında İzgara Hücreleri Keşfiyle Başlayan Başarı

Psikolog Doeller, 2010 yılında izgara hücreleri olarak bilinen beyin hücrelerinin keşfiyle önemli bir adım attı. Kemirgenlerde gösterilen bu hücrelerin insanlardaki karşılığı, Nature dergisinde yayımlanan çalışmada fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme (fMRI) ile tespit edildi. Bulgular, insanların konum ve uzamsal algıyı kemirgenlere benzer şekilde temsil ettiğini ortaya koydu.

Deneylerde sıçanlar ve fareler, sanal gerçeklik ortamında dönen toplara veya kürelere bağlanarak benzer testlere tabi tutuluyor.

Gelecekteki Araştırma Hedefleri

Prof. Doeller, beynin navigasyon sisteminin sadece mekânsal yön bulmada değil, kavram öğrenme ve yeni bilgi oluşturma gibi bilişsel görevlerde de rol oynadığını araştırmayı amaçlıyor. Eylem kontrolü, karar verme ve kavramsal bilgi edinme gibi süreçlerin navigasyon sistemi hipotezleri kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği inceleniyor.

Leibniz Ödülü ile Desteklenen Yeni Projeler

Doeller, fMRI ve manyetoensefalografi (MEG) gibi gelişmiş görüntüleme teknikleriyle beyin hakkında önemli veriler elde etti. Kısa süre önce 2,5 milyon euro değerindeki Gottfried Wilhelm Leibniz Ödülü ile onurlandırıldı. Bu destek, karmaşık araştırmalarını sürdürmesini kolaylaştıracak.

Araştırmacı, iki deneğin ortak bir bilişsel öğrenme sürecinde beyin sosyal etkileşimini nasıl gerçekleştirdiğini incelemek istiyor. Bu çalışmalar teknik açıdan zor çünkü iki denek eşzamanlı olarak iki tarayıcıda bilişsel görevleri yürütüyor.

Klinik Uygulamalar ve Yayın Bekleyen Bulgular

Max Planck İnsan Bilişsel ve Beyin Bilimleri Enstitüsü, Alzheimer hastalığının erken evreleri ve Long Covid hastaları üzerinde de klinik çalışmalar yapıyor. Bu araştırmalardan elde edilen sonuçlar henüz yayınlanmadı.