ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme'nin cuma günü aldığı kararla kapsamlı gümrük vergilerinin yürütme yetkisini aştığını hükmetmesinin ardından, hemen yüzde 10'luk yeni bir küresel gümrük vergisi uygulayacağını ve alternatif ticaret tedbirlerini devreye sokacağını açıkladı.

Trump, düzenlediği basın toplantısında, "Bugün, halihazırda uygulanan normal tarifelerimizin üzerine, 122. Madde kapsamında yüzde 10'luk küresel bir gümrük vergisi getiren bir kararname imzalayacağım" ifadelerini kullandı.

Yüksek Mahkeme'nin Kararı ve Etkileri

Yüksek Mahkeme, 6'ya 3 oyla verdiği kararda Trump'ın olağanüstü yetkiler yasasına dayanarak uyguladığı geniş kapsamlı gümrük vergilerini iptal etti. Bu karar, Trump yönetiminin imza niteliğindeki ekonomi politikalarından birine önemli bir darbe niteliğinde oldu.

Mahkeme çoğunluk görüşünde, ABD Anayasası'nın vergi koyma yetkisinin, gümrük vergileri dahil, net şekilde Kongre'ye verildiğini ve başkana ait olmadığını belirtti. Yargıçlar Kurulu Başkanı John Roberts, anayasanın kurucu babalarının vergi koyma yetkisini yürütme erkinin eline bırakmadığını yazdı.

Trump’ın Tepkisi ve Alternatif Yollar

Karara rağmen Trump, "Ülkemizi korumak için bir başkan benim uyguladığımdan daha yüksek vergiler koyabilir; farklı gümrük yetkileri çerçevesinde" diyerek endişe duymadığını dile getirdi. Başkan, diğer yasalar ve gümrük yetkilerinin kullanılabileceğini ve bunların onaylandığını belirtti.

Yetkililer, daha geniş bir gümrük çerçevesini diğer yasal dayanaklara göre yürürlükte tutmayı planlıyor. Trump, "Derhal geçerli olmak üzere 232. madde kapsamındaki tüm ulusal güvenlik tarifeleri ve mevcut 301. madde tarifeleri yürürlüktedir" dedi ve ayrıca haksız ticaret uygulamalarına karşı yeni soruşturmalar başlatacaklarını ekledi.

Hangi Yasal Yollar Masada?

Başkanın kullanabileceği alternatif yollar arasında 1974 Ticaret Yasası'nın 301. ve 122. maddeleri bulunuyor. Bu maddeler, IEEPA’ya kıyasla daha sıkı sınırlamalar içeriyor ve Trump yönetimini daha dar bir araç setiyle baş başa bırakıyor.

301. madde, ABD Ticaret Temsilciliği'ne yabancı ticaret uygulamalarını soruşturma ve misilleme amacıyla gümrük vergileri koyma yetkisi verirken, soruşturmaların genellikle 12 ay içinde tamamlanması gerekiyor. 122. madde ise başkana geçici olarak en fazla yüzde 15 ek vergi koyma hakkı tanıyor, ancak bu yetki 150 günü geçemiyor.

Gümrük Vergilerinden Etkilenen Şirketlerin Hukuki Mücadelesi

Karar, Demokrat eğilimli eyaletlerden oluşan bir grup ile küçük ithalatçılardan büyük perakendecilere kadar çeşitli şirketlerin açtığı davalara yol açtı. Bu şirketler, olağanüstü hal yasasının gümrük vergilerine izin vermediğini ve Trump'ın uygulamalarının hukuki kriterleri karşılamadığını savundu.

Trump ise davayı açanları sert ifadelerle eleştirdi ve MAGA hareketine bağlılığını sürdürdüğünü belirtti.

Kamuoyu ve Ekonomik Yansımalar

Trump, kamuoyu yoklamalarının seçmenler arasında artan hayat pahalılığı nedeniyle gümrük vergilerine geniş destek olmadığını gösterdiğini kabul etmekle birlikte, bu tartışmayı ekonomik gündem açısından varoluşsal bir mesele olarak çerçevelemeye devam ediyor. Gümrük vergilerini yürürlükte tutmanın yeni yollarını aradığını ve bazı vergilerin kalacağını, bazılarının ise yerlerini başka vergilere bırakacağını ifade etti.