ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer faaliyetlerini kısıtlayan bir anlaşma sağlanması için Ortadoğu'da büyük bir askeri güç yığma talimatı vermişti. Trump, İran'a karşı "sınırlı bir askeri saldırı" seçeneğini değerlendirdiğini açıkladı.

Cuma günü Beyaz Saray'da ABD valileriyle kahvaltı sırasında bir gazetecinin sorusuna yanıt veren Trump, "Şu anda bunu değerlendiriyorum" ifadelerini kullandı.

İran ve ABD Arasında Anlaşma Taslağı Bekleniyor

Bu açıklama, İran Dışişleri Bakanı Abbas Irakçı'nın, hafta başında Cenevre'de yapılan görüşmeler sonrası taraflar arasında bir anlaşma taslağının birkaç gün içinde hazır olacağını belirtmesinin ardından geldi. Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Tahran'ın 10 gün içinde (daha sonra bu süreyi 15 güne çıkardı) anlaşmaya varamaması durumunda "kötü olayların" yaşanabileceğini ima etmişti.

Cenevre'deki görüşmeler sonrasında, İran ve ABD taraflarının potansiyel bir anlaşma taslağı sunma konusunda uzlaştığı bildirildi. İran Dışişleri Bakanı Irakçı, ABD medyasına verdiği demeçte, "Önümüzdeki iki-üç gün içinde taslağın hazır olacağını ve üst düzey yetkililerin onayından sonra Trump'ın Ortadoğu özel temsilcisi Steve Witkoff'a teslim edileceğini" söyledi.

Taraflar Arasındaki Farklılıklar

Irakçı, ABD müzakerecilerinin İran'dan nükleer zenginleştirme programını sonlandırmasını talep etmediğini belirterek, "Herhangi bir askıya alma teklif etmedik ve ABD tarafı da sıfır zenginleştirme talep etmedi. Şu anda konuştuğumuz konu, zenginleştirme dahil İran'ın nükleer programının barışçıl olduğundan ve sonsuza dek barışçıl kalacağından nasıl emin olunacağıdır" dedi.

Bu açıklamalar, İran'ın herhangi bir düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verilmemesi gerektiğini defalarca savunan Trump ve diğer üst düzey ABD yetkililerinin beyanlarıyla çelişiyor.

Gerginliğin Arka Planı ve Bölgesel Gelişmeler

Batılı ülkeler, İran'ı nükleer silah edinmeye çalışmakla suçlarken, Tahran bu iddiaları reddedip sivil amaçlı zenginleştirme hakkını savunuyor. İran, ağır yaptırımların kaldırılması için görüşmeler yürütmeye devam ediyor.

Ülkedeki ekonomik zorluklar nedeniyle Aralık ayında başlayan protestolar, geçen ay hükümet karşıtı geniş çaplı gösterilere dönüştü. İnsan hakları grupları ve yerel kaynaklar, yetkili müdahalesi sonucu yaklaşık 30 bin kişinin hayatını kaybettiğini ve binlercesinin daha öldürülme riski altında olduğunu bildiriyor.

Diplomatik İletişim ve Askeri Tehditler

İki taraf arasındaki görüşmelerin ilk turu 6 Şubat'ta Umman'da gerçekleşti. Bu, Haziran ayında yaşanan ve ABD'nin İran nükleer tesislerine düzenlediği saldırıyla başlayan 12 günlük İran-İsrail çatışması sonrasında ilk temas olarak kayda geçti.

Trump, Gazze Şeridi için kurduğu "Barış Kurulu"nun açılış toplantısında, "Anlamlı bir anlaşma yapmalıyız, aksi halde kötü şeyler olur" diyerek askeri müdahale tehdidini yineledi.

İran'ın BM Büyükelçisi Emir Said İravani, ABD'nin tehditlerini gerçekleştirmesi halinde ABD üslerinin ve tesislerinin "meşru hedef" olacağını belirtti. Ancak Irakçı, görüşmelerin bir ültimatom olmadığını savunarak, "Sadece nasıl hızlı bir anlaşma yapabileceğimizi konuşuyoruz. Hızlı bir anlaşma her iki tarafın da çıkarına. Yaptırımlar altındayız, bu yüzden yaptırımların bir gün bile erken kalkması bizim için daha iyidir; ertelemek için bir sebebimiz yok" dedi.