ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından uygulamaya konulan tarifelerin dayanağı olan Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası'nın (IEEPA) başkana tarife koyma yetkisi vermediğine karar verdi. Mahkemenin bu önemli hükmü, 6'ya karşı 3 oyla alındı.

Kararda, ABD Anayasası'nın ilgili maddelerine değinilerek, vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin yalnızca Kongre'ye ait olduğu vurgulandı. Hükümetin IEEPA'yı başkana sınırsız ve tek taraflı gümrük vergileri uygulama yetkisi veren bir yasa olarak yorumlamasının doğru olmadığı belirtildi.

Mahkemenin Kararının Detayları

Yasada "ithalatı düzenleme" ifadesinin Kongre'nin vergi koyma yetkisini kapsamadığına işaret edilen kararda, bu tür büyük ekonomik ve siyasi etkisi olan yetki devrinin Kongre tarafından açık ve net bir dille yapılması gerektiği ifade edildi. IEEPA'nın başkana soruşturma, engelleme ve yasaklama gibi ithalatı düzenleyici özel yetkiler verdiği ancak gümrük vergileri veya harçlar konusunda herhangi bir hüküm içermediği kaydedildi.

Trump'ın İlk Tepkisi

Başkent Washington'daki Beyaz Saray'da düzenlenen basın toplantısında konuşan Başkan Donald Trump, mahkemenin kararını "son derece hayal kırıklığı" olarak nitelendirerek, "Yabancı ülkeler çok mutlular ama uzun süre böyle kalmayacaklar" dedi.

Trump, IEEPA tarifelerinden daha güçlü yöntem ve yetkilerin Kongre tarafından da tanındığını belirterek, "Tarifelerle ilgili dava benim için önemli. İyi haber, bu kararda bile kullanılabilecek daha güçlü uygulamalar ve kanunların olması" ifadelerini kullandı.

Dünya Çapında Etkisi Olacak Yeni Hamleler

Trump, mevcut tarifelere ek olarak 122. Bölüm uyarınca yüzde 10'luk küresel bir tarife uygulaması başlatacağını açıkladı. Ayrıca, ülkeyi diğer ülkeler ve şirketlerin haksız ticaret uygulamalarından korumak için 301. Bölüm ve diğer maddeler kapsamında yeni soruşturmalar başlatacaklarını duyurdu.

Tarifelerin Mahkemeye Taşınması

Ticaret politikalarında tarifeleri önemli bir araç olarak kullanan Trump, ikinci başkanlık döneminde IEEPA kapsamında çeşitli gümrük vergileri uygulamaya koymuştu. Bu tarifeler, Çin, Kanada ve Meksika gibi ülkelerle ilgili fentanil akışı gerekçesiyle de şekillendirilmişti.

Tarifeler, bazı özel şirketler ve eyaletler tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi'ne taşındı. Mahkeme, 28 Mayıs 2025'te verdiği kararda, karşılıklılık esasına dayalı tarifelerin IEEPA kapsamındaki başkanlık yetkisini aştığını belirtti.

ABD yönetimi bu karara itiraz ederek temyize başvurdu. Temyiz Mahkemesi, alt mahkemenin kararını büyük ölçüde onaylarken, tarifelerin iptali için başvuru süresi tanıdı. Trump yönetimi, çoğu tarifeyi yasa dışı bulan karara karşı Yüksek Mahkeme'ye başvurarak hızlı inceleme talep etti.

ABD Yüksek Mahkemesi, 5 Kasım 2025'te başkanın uyguladığı tarifelerin acil durum yetkilerini aşıp aşmadığını değerlendiren davada tarafların savunmalarını dinlemişti. Ayrıca, ABD Yüksek Mahkemesi'nin Trump'ın tarifelerine iptal kararı ve ABD Ticaret Temsilcisi Greer'in çelik ve alüminyum tarifelerinde düzenleme ihtimali konusundaki gelişmeler ticaret politikaları açısından büyük önem taşıyor.